Zmiany › BILL · Sejm 10 kad., proces nr 3204 · wersja 1
ZUS przekaże więcej danych o zatrudnieniu byłych energetyków i górników, a jego wynagrodzenie zależy od wypłat
Projekt pozwala Zarządcy Rozliczeń pytać ZUS o obecne zatrudnienie osób, które dostały świadczenia osłonowe (z numerem PESEL i REGON pracodawcy). Wiąże też dotację dla ZUS z kwotą świadczeń faktycznie wypłaconych w poprzednim roku.
Oficjalnie: Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o osłonach socjalnych dla pracowników sektora elektroenergetycznego i branży górnictwa węgla brunatnego
To głównie techniczne uporządkowanie rozliczeń między państwem, ZUS i Zarządcą Rozliczeń. Plusem jest jaśniejsza podstawa liczenia dotacji i kontroli wypłat. Dla beneficjentów świadczeń bilans jest słabszy: więcej ich danych (PESEL, obecny pracodawca) trafi do Zarządcy Rozliczeń, a DSR nie podaje kosztu wypłaty za 2025 r.
Najmocniejszy plus
Zarządca Rozliczeń dostaje wyraźną podstawę prawną, by pytać ZUS o obecne zatrudnienie osób pobierających świadczenia. (dla: Zarządca Rozliczeń S.A.)
Najmocniejszy minus
Rośnie zakres danych osobowych o byłych pracownikach, które ZUS przekaże spółce Zarządca Rozliczeń. Chodzi o PESEL i dane obecnego pracodawcy. (dla: osoby, które skorzystały ze świadczeń socjalnych lub jednorazowych odpraw)
Co dorzucono do projektu
Projekt nie zmienia innych ustaw poza swoim przedmiotem.
W skrócie
Ustawa z 2023 r. daje świadczenia socjalne i jednorazowe odprawy pracownikom elektrowni i kopalń węgla brunatnego, którzy tracą pracę w związku z transformacją energetyczną. Wypłaty sprawdza spółka Zarządca Rozliczeń, a obsługuje je Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Projekt pozwala Zarządcy Rozliczeń pytać ZUS także o to, gdzie dziś pracują osoby, które dostały świadczenia. ZUS ma podawać ich numer PESEL i numer REGON pracodawcy. Wynagrodzenie ZUS za obsługę wyniesie nadal 0,1%, ale liczone od dotacji faktycznie wypłaconej w poprzednim roku. Za 2025 r. minister ma przekazać ZUS dotację w ciągu 3 miesięcy od wejścia ustawy w życie.
Pełne opracowanie
Co się zmienia
| Temat | Było | Będzie | Podstawa |
|---|---|---|---|
| Szerszy dostęp Zarządcy Rozliczeń do danych z ZUS | Według opinii Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji (BEOS) Zarządca Rozliczeń mógł prosić ZUS o informacje potrzebne tylko do zadań z art. 16 ust. 1, czyli do weryfikacji i kontroli prawa do świadczeń. Mógł też prosić o postępowanie wyjaśniające lub kontrolę wypłat. | Zarządca Rozliczeń może prosić ZUS o informacje także do zadania z art. 16 ust. 2 pkt 3, czyli do monitorowania zmian stanu zatrudnienia. Wprost wymieniono informacje o obecnym zatrudnieniu osób, które skorzystały ze świadczeń, z ich numerem PESEL i numerem REGON pracodawcy. | art. 1 pkt 1 projektu, art. 17 ust. 8 ustawy zmienianej |
| Kontrole ZUS i informowanie o ich wynikach | Brak w druku. Opinia BEOS nie opisuje, czy dotychczasowy przepis odsyłał do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i czy nakazywał przekazywać wyniki. | ZUS przeprowadza postępowanie wyjaśniające lub kontrolę na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Po zakończeniu niezwłocznie informuje Zarządcę Rozliczeń o wynikach. | art. 1 pkt 1 projektu, art. 17 ust. 8 ustawy zmienianej |
| Sposób liczenia dotacji dla ZUS za obsługę świadczeń | Według opinii BEOS dotacja celowa dla ZUS wynosiła 0,1% kwoty dotacji z art. 18 ust. 1. Przepis nie wskazywał, za jaki okres i od jakiej kwoty ją liczyć. | Dotacja dla ZUS wynosi 0,1% kwoty dotacji, którą dysponent środków faktycznie wypłacił w poprzednim roku przedsiębiorstwom energetycznym i górniczym na świadczenia socjalne i odprawy. | art. 1 pkt 2 projektu, art. 18 ust. 2 ustawy zmienianej |
| Wypłata dotacji dla ZUS za 2025 r. | Brak w druku. Uzasadnienie wspomina tylko ogólnie o dotychczasowym problemie z finansowaniem zadań ZUS. | Dysponent środków przekaże ZUS dotację za 2025 r., obliczoną według nowego brzmienia przepisu. Ma na to 3 miesiące od wejścia ustawy w życie. Według opinii BEOS dysponentem jest minister właściwy do spraw aktywów państwowych. | art. 2 projektu |
Na plus
Zarządca Rozliczeń dostaje wyraźną podstawę prawną, by pytać ZUS o obecne zatrudnienie osób pobierających świadczenia.
dla: Zarządca Rozliczeń S.A. · pewność 90%
Przepis wprost wymienia zakres danych (PESEL, REGON pracodawcy) i cel (monitorowanie stanu zatrudnienia). Według DSR ma to usunąć wątpliwości interpretacyjne i zapobiec sporom sądowym.
„ich numeru PESEL oraz REGON podmiotu, na rzecz którego te osoby świadczą pracę, oraz o” (art. 1 pkt 1 projektu, art. 17 ust. 8 ustawy zmienianej)
ZUS dostaje jasny sposób liczenia swojego wynagrodzenia i gwarancję wypłaty zaległej dotacji za 2025 r. w określonym terminie.
dla: Zakład Ubezpieczeń Społecznych · pewność 85%
Nowy przepis wskazuje podstawę obliczenia: dotację wypłaconą w poprzednim roku. Art. 2 nakazuje przekazać pieniądze za 2025 r. w ciągu 3 miesięcy.
„za rok 2025, w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.” (art. 1 pkt 2 i art. 2 projektu)
Wynagrodzenie ZUS zależy od faktycznie wypłaconych świadczeń, a nie od kwot zaplanowanych.
dla: budżet państwa i podatnicy · pewność 60%
Gdy wypłaty są niższe od planu, niższa jest też dotacja dla ZUS. Uzasadnienie wskazuje, że celem jest powiązanie wynagrodzenia ZUS z rzeczywistym wykorzystaniem środków. Druk nie podaje jednak kwot, więc skala oszczędności jest nieznana.
„Projekt ustawy precyzyjnie i jednoznacznie wskazuje podstawę obliczenia wysokości dotacji” (art. 1 pkt 2 projektu, art. 18 ust. 2 ustawy zmienianej)
ZUS ma niezwłocznie przekazywać Zarządcy Rozliczeń wyniki postępowań i kontroli, co może przyspieszyć wykrywanie nieprawidłowych wypłat.
dla: Zarządca Rozliczeń S.A. i budżet państwa · pewność 60%
Przepis nakłada na ZUS obowiązek informowania o wynikach kontroli. Szybsza informacja może ograniczyć wypłaty nienależnych świadczeń. To wniosek o skutkach, a nie treść przepisu.
„507 i 734). Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego lub kontroli Zakład niezwłocznie” (art. 1 pkt 1 projektu, art. 17 ust. 8 ustawy zmienianej)
Na minus
Rośnie zakres danych osobowych o byłych pracownikach, które ZUS przekaże spółce Zarządca Rozliczeń. Chodzi o PESEL i dane obecnego pracodawcy.
dla: osoby, które skorzystały ze świadczeń socjalnych lub jednorazowych odpraw · pewność 80%
Dotąd dane można było przekazywać tylko na potrzeby weryfikacji uprawnień. Teraz także na potrzeby monitorowania zatrudnienia. Uzasadnienie mówi o ograniczeniu danych do niezbędnego minimum, ale przepis rozszerza cel ich przekazywania. Opinia BEOS uznaje przepis za zgodny z RODO.
„zatrudnienia osób, które skorzystały ze świadczeń przewidzianych niniejszą ustawą ze wskazaniem” (art. 1 pkt 1 projektu, art. 17 ust. 8 ustawy zmienianej)
Obecni pracodawcy osób pobierających świadczenia zostaną zidentyfikowani przez Zarządcę Rozliczeń po numerze REGON.
dla: pracodawcy zatrudniający osoby, które skorzystały ze świadczeń osłonowych · pewność 70%
Przepis wprost przewiduje przekazanie numeru REGON podmiotu, na rzecz którego beneficjent pracuje. Druk nie wyjaśnia, czy wobec tych pracodawców mogą wynikać jakieś dalsze czynności.
„ich numeru PESEL oraz REGON podmiotu, na rzecz którego te osoby świadczą pracę, oraz o” (art. 1 pkt 1 projektu, art. 17 ust. 8 ustawy zmienianej)
Art. 2 nakazuje wypłacić z budżetu dotację dla ZUS za 2025 r. Deklarowane skutki regulacji (DSR) twierdzą jednak, że projekt nie wygeneruje żadnych dodatkowych kosztów, i nie podają żadnej kwoty.
dla: budżet państwa i podatnicy · pewność 60%
Wypłata za 2025 r. to realny wydatek w określonym terminie. Brak kwoty nie pozwala ocenić jego skali. Nie wiadomo też, czy pieniądze są już zaplanowane w budżecie.
„żadnych dodatkowych kosztów dla sektora finansów publicznych, w tym dla budżetu państwa lub budżetów” (art. 2 projektu; część [6] DSR)
Wrzutki: zmiany innych ustaw
Projekt nie zmienia innych ustaw poza swoim głównym przedmiotem.
Koszty według OSR
Zamiast pełnej oceny skutków regulacji (OSR) druk zawiera poselskie deklarowane skutki regulacji (DSR). Według DSR zmiany nie zmieniają założeń finansowych z OSR ustawy z 2023 r. Nie wygenerują też żadnych dodatkowych kosztów dla sektora finansów publicznych ani budżetów samorządów. DSR nie podaje żadnych liczb: ani wysokości dotacji dla ZUS, ani kwoty do wypłaty za 2025 r. Według DSR projekt nie ma też wpływu na gospodarkę, przedsiębiorców ani rodziny.
Czego nie wiadomo
- Druk nie podaje dokładnego dotychczasowego brzmienia art. 17 ust. 8 i art. 18 ust. 2. Stan obecny znany jest tylko ze streszczenia w opinii BEOS. Nie wiadomo, czy odesłanie do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i obowiązek informowania o wynikach kontroli są nowe.
- Nie wiadomo, jakie skutki dla beneficjentów może mieć monitorowanie ich obecnego zatrudnienia, na przykład utrata lub zwrot świadczenia przy podjęciu pracy. Warunki materialne prawa do świadczeń nie są zawarte w druku.
- Art. 2 reguluje tylko 2025 r. Druk nie wyjaśnia, czy dotacja za 2023, 2024 i 2026 r. została lub zostanie wypłacona i według jakich zasad.
- Nie wiadomo, czy nowy sposób liczenia (od wypłat z poprzedniego roku) da ZUS więcej czy mniej pieniędzy niż dotychczasowy.
- Część [3] DSR powołuje akty „Dz. U. z 2019 r. poz. 1461, z 2026 r. poz. 912”, ale nie podaje ich tytułów. Tekst w tym miejscu jest uszkodzony przez OCR.
Przebieg prac w Sejmie
- 2026-09-18 Projekt wpłynął do Sejmu
- 2026-10-22 Skierowano do I czytania w komisjach (ESK)
Źródła
Opublikował: Jakub Borawski (redaktor) · 06.11.2026, 01:50
Opracowanie przygotowane z pomocą modelu językowego i zatwierdzone przez redakcję. Cytaty zweryfikowane w tekście druku: 11/11. Opublikowano 2026-11-06 00:50 UTC. Jak to powstaje.