Zmiany › BILL · Sejm 10 kad., proces nr 3087 · wersja 1
Ugoda zamiast procesu: umorzenia u prokuratora i niższe kary za dobrowolne poddanie się karze
Rząd chce częściej kończyć sprawy karne porozumieniem: prokurator umorzy drobne sprawy po ugodzie z pokrzywdzonym lub po wpłacie od 1000 do 20 000 zł, a sąd da niższe kary oskarżonym, którzy wcześnie poddadzą się karze.
Oficjalnie: Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz ustawy - Kodeks karny skarbowy
Projekt może przyspieszyć proste sprawy i szybciej dać pokrzywdzonym rekompensatę, ale robi to kosztem szerokich złagodzeń zależnych od trybu, nie od czynu, oraz przesunięcia części decyzji z sądu do prokuratora. Oskarżeni i podejrzani zyskują wyraźnie. Pokrzywdzeni zyskują w drobnych sprawach, ale mogą stracić na pobłażliwości przy poważniejszych występkach.
Najmocniejszy plus
Możliwość zakończenia sprawy bez skazania (dla: podejrzani niekarani za przestępstwa umyślne, w tym sprawcy drobnych fałszerstw dokumentów)
Najmocniejszy minus
Bezterminowa groźba wznowienia umorzonej sprawy (dla: osoby, wobec których umorzono postępowanie na podstawie art. 11a lub 11b)
Co dorzucono do projektu
W skrócie
Projekt zmienia Kodeks postępowania karnego, żeby więcej spraw kończyło się porozumieniem, a nie pełnym procesem. Prokurator będzie mógł umorzyć sprawę, gdy osoba niekarana za przestępstwo umyślne zawrze i wykona ugodę z pokrzywdzonym. Dotyczy to drobnych przestępstw przeciwko mieniu do 20 000 zł oraz niektórych czynów nieumyślnych, w tym części wypadków drogowych bez alkoholu. Przy drobnych fałszerstwach dokumentów umorzenie będzie możliwe po wpłacie od 1000 do 20 000 zł do Skarbu Państwa. Jeśli taka osoba w ciągu 2 lat popełni przestępstwo umyślne i zostanie za nie prawomocnie skazana, sprawę się wznowi. Oskarżeni, którzy dogadają się wcześnie, dostaną z mocy ustawy niższy górny limit kary pozbawienia wolności, a sąd będzie mógł ich potraktować łagodniej, aż do odstąpienia od kary. Do uwzględnienia wniosku oskarżonego na rozprawie nie będzie już potrzebna zgoda prokuratora, wystarczy, że należycie powiadomiony prokurator się nie sprzeciwi.
Pełne opracowanie
Co się zmienia
| Temat | Było | Będzie | Podstawa |
|---|---|---|---|
| Umorzenie ugodowe u prokuratora | Według OSR nie da się dziś umorzyć postępowania przygotowawczego na podstawie porozumienia stron. | Prokurator umarza sprawę o występek przeciwko mieniu bez przemocy i groźby do 20 000 zł (bez art. 279–283 Kodeksu karnego) oraz o niektóre czyny nieumyślne (art. 157 § 3, 160 § 3, 177 § 1 Kodeksu karnego, bez jazdy po alkoholu). Warunki: podejrzany nie był karany za przestępstwo umyślne, zawarł z pokrzywdzonym ugodę i ją wykonał, a okoliczności czynu są jasne. Prokurator może odmówić, jeśli przemawiają za tym cele kary. | art. 1 pkt 1 projektu, dodawany art. 11a § 1 Kodeksu postępowania karnego |
| Dodatkowa wpłata do Skarbu Państwa przy umorzeniu ugodowym | brak w druku (nowa instytucja) | Prokurator może uzależnić umorzenie od wpłaty od 1000 do 20 000 zł na rzecz Skarbu Państwa i od zmian w treści ugody. Wysokość zależy m.in. od winy, dochodów i sytuacji rodzinnej podejrzanego. | art. 1 pkt 1 projektu, dodawany art. 11a § 2 Kodeksu postępowania karnego |
| Umorzenie drobnych fałszerstw dokumentów za opłatą | brak w druku (nowa instytucja) | Prokurator może umorzyć sprawę o wypadek mniejszej wagi fałszerstwa dokumentu, przygotowanie do fałszerstwa lub poświadczenie nieprawdy (art. 270 § 2a i 3, art. 271 § 2 Kodeksu karnego). Warunki: podejrzany nie był karany za przestępstwo umyślne, sprawa jest jasna i wpłacił obowiązkowo od 1000 do 20 000 zł. | art. 1 pkt 1 projektu, dodawany art. 11b Kodeksu postępowania karnego |
| Wznowienie umorzonej sprawy po nowym przestępstwie | Prawomocnie umorzone postępowanie przygotowawcze wznawia się m.in. przy nowych faktach lub dowodach (art. 327 § 2 Kodeksu postępowania karnego). | Sprawa umorzona na podstawie art. 11a lub 11b zostanie wznowiona, jeśli w ciągu 2 lat od umorzenia dana osoba popełni przestępstwo umyślne i zostanie za nie prawomocnie skazana. Według uzasadnienia samo wznowienie nie ma terminu końcowego. | art. 1 pkt 1 i 3 projektu, dodawany art. 11c i zmieniany art. 327 § 2 Kodeksu postępowania karnego |
| Oferta prokuratora dołączana do aktu oskarżenia | brak w druku | Na wniosek oskarżonego prokurator dołącza do aktu oskarżenia oświadczenie, na jakich warunkach co do kary zaakceptuje wniosek o dobrowolne poddanie się karze (art. 338a lub 387). | art. 1 pkt 4 projektu, dodawany art. 332 § 2a Kodeksu postępowania karnego |
| Niższy górny limit kary przy porozumieniu | brak w druku (według uzasadnienia to nowe, szczególne reguły wymiaru kary) | Przy skazaniu bez rozprawy (art. 335) i dobrowolnym poddaniu się karze przed rozprawą (art. 338a) kara pozbawienia wolności nie może przekroczyć 2/3 górnej granicy zagrożenia. Przy wniosku na rozprawie (art. 387) limit wynosi 3/4. Przy wniosku złożonym później (art. 387a) limitu nie ma. | art. 1 pkt 7 projektu, dodawany art. 343c § 1 Kodeksu postępowania karnego |
| Dodatkowe złagodzenia dostępne dla sądu | brak w druku. Według RPO dotąd te instytucje zależały od przesłanek z Kodeksu karnego, a nie od trybu postępowania. | Przy wnioskach z art. 335 i 338a sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary. Może odstąpić od kary za czyny zagrożone do 5 lat, od obowiązkowego nadzwyczajnego obostrzenia kary oraz od obowiązkowych środków karnych, nawiązki i przepadku. Może też zawiesić karę do 5 lat na okres próby do 10 lat. Przy wniosku z art. 387 dostępne są tylko nadzwyczajne złagodzenie i odstąpienie od obostrzenia. | art. 1 pkt 7 projektu, dodawany art. 343c § 2 i 3 Kodeksu postępowania karnego |
| Brak sprzeciwu prokuratora zamiast jego zgody (art. 387) | Sąd mógł uwzględnić wniosek oskarżonego o dobrowolne poddanie się karze na rozprawie dopiero po zgodzie prokuratora. Według OSR przy nieobecności prokuratora w praktyce blokowało to ten tryb. | Wystarczy, że prokurator należycie powiadomiony o terminie rozprawy nie zgłosi sprzeciwu. Nadal nie może się sprzeciwić pokrzywdzony, który został powiadomiony i pouczony o możliwości takiego wniosku. | art. 1 pkt 8 lit. b projektu, art. 387 § 2 zdanie pierwsze Kodeksu postępowania karnego |
| Wniosek na rozprawie także przez obrońcę i w późniejszym terminie | Wniosek składał oskarżony do zakończenia pierwszego przesłuchania wszystkich oskarżonych. Według uzasadnienia samodzielne działanie obrońcy budziło wątpliwości. | Wniosek może złożyć także obrońca za zgodą oskarżonego. Termin obejmuje też odczytanie protokołu wyjaśnień nieobecnych oskarżonych. | art. 1 pkt 8 lit. a projektu, art. 387 § 1 zdanie pierwsze Kodeksu postępowania karnego |
| Dobrowolne poddanie się karze w trakcie całej rozprawy | Po upływie terminu z art. 387 § 1 wniosek nie był możliwy. | Wniosek można złożyć w toku całego postępowania dowodowego, także po uchyleniu wyroku przez sąd odwoławczy, ale bez złagodzeń z art. 343c. | art. 1 pkt 9 projektu, dodawany art. 387a Kodeksu postępowania karnego |
| Zbiorcze określenie kar i środków we wnioskach oskarżonego | brak w druku. Według uzasadnienia przepisy wyliczały poszczególne środki, co budziło wątpliwości. | We wnioskach z art. 338a i 387 § 1 mowa jest zbiorczo o karze lub innych środkach przewidzianych za przestępstwo. Limit 15 lat zagrożenia pozostaje, według uzasadnienia bez zmian. | art. 1 pkt 6 i pkt 8 lit. a projektu, art. 338a i art. 387 § 1 Kodeksu postępowania karnego |
| Skazanie bez rozprawy: wyjaśnienia zamiast oświadczeń dowodowych | Według uzasadnienia przepis używał pojęcia „oświadczenia dowodowe” oskarżonego. | Warunkiem wniosku prokuratora jest to, że wyjaśnienia oskarżonego nie są sprzeczne z ustaleniami (zmiana terminologiczna). | art. 1 pkt 5 projektu, art. 335 § 2 zdanie pierwsze Kodeksu postępowania karnego |
| Pouczenia podejrzanego i nowe wzory pouczeń | Pouczenie przed pierwszym przesłuchaniem nie obejmowało nowych instytucji. Obowiązują wzory z rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości z listopada 2024 r. | Podejrzany będzie pouczany także o art. 11a, 11b i 387a. Dotychczasowe rozporządzenia wydane na podstawie art. 300 § 4 tracą moc, a do druku dołączono projekty nowych wzorów. | art. 1 pkt 2 projektu, art. 300 § 1 Kodeksu postępowania karnego; art. 5 projektu |
| Ograniczona apelacja i krótsze uzasadnienia także dla nowego trybu | Ograniczenia apelacji (art. 447 § 5) i skrócone uzasadnienie (art. 424 § 3) obejmowały art. 343, 343a i 387. Sąd wojskowy nie sporządzał z urzędu uzasadnienia tylko przy wnioskach z art. 335 i 387. | Te same zasady obejmą wyroki z art. 387a. Sąd wojskowy nie będzie z urzędu uzasadniał także wyroków z art. 338a i 387a. | art. 1 pkt 10–12 projektu, art. 424 § 3, art. 447 § 5 i art. 672 Kodeksu postępowania karnego |
| Sprawy karne skarbowe: nowy tryb objęty dotychczasowymi warunkami | Art. 161 § 1 i 2 Kodeksu karnego skarbowego odnosił się do wniosku z art. 387 § 1 Kodeksu postępowania karnego (brzmienie sprzed zmiany: brak w druku). | Także przy wniosku z art. 387a sąd żąda wcześniejszej zapłaty uszczuplonej należności publicznej. Sprzeciw interwenienta blokuje orzeczenie przepadku. | art. 2 projektu, art. 161 § 1 i 2 Kodeksu karnego skarbowego |
| Stosowanie do toczących się spraw | brak w druku | Nowe przepisy obejmą także postępowania wszczęte i niezakończone przed wejściem ustawy w życie. Czynności dokonane wcześniej zgodnie z dotychczasowymi przepisami pozostają skuteczne. | art. 3 i art. 4 projektu |
Na plus
Szybsze naprawienie szkody bez procesu sądowego
dla: pokrzywdzeni drobnymi kradzieżami, oszustwami, zniszczeniem mienia do 20 000 zł oraz nieumyślnymi uszkodzeniami ciała i wypadkami drogowymi · pewność 80%
Warunkiem umorzenia jest ugoda z pokrzywdzonym, która została już wykonana. Pokrzywdzony dostaje rekompensatę jeszcze na etapie postępowania przygotowawczego.
„podejrzanego niekaranego za przestępstwo umyślne, jeżeli podejrzany i pokrzywdzony” (art. 1 pkt 1 projektu, art. 11a § 1 Kodeksu postępowania karnego)
Możliwość zakończenia sprawy bez skazania
dla: podejrzani niekarani za przestępstwa umyślne, w tym sprawcy drobnych fałszerstw dokumentów · pewność 90%
Umorzenie z art. 11a lub 11b kończy sprawę bez wyroku skazującego. Można je jednak wznowić przy prawomocnym skazaniu za nowe przestępstwo umyślne popełnione w ciągu 2 lat.
„Prokurator może umorzyć postępowanie w sprawie o występek określony w art. 270 § 2a i 3 lub art. 271 § 2 Kodeksu karnego” (art. 1 pkt 1 projektu, art. 11a i 11b Kodeksu postępowania karnego)
Niższe maksymalne kary i szersze możliwości złagodzenia przy porozumieniu
dla: oskarżeni, którzy przyznają się i wcześnie poddadzą się karze · pewność 90%
Przy wnioskach z art. 335 i 338a górny limit kary pozbawienia wolności spada do 2/3 zagrożenia, przy art. 387 do 3/4. Sąd może też odstąpić od kary albo zawiesić jej wykonanie.
„art. 338a, orzeczona kara pozbawienia wolności nie może przekroczyć dwóch trzecich,” (art. 1 pkt 7 projektu, art. 343c Kodeksu postępowania karnego)
Oskarżony wie, jaką karę zaakceptuje prokurator
dla: oskarżeni i ich obrońcy · pewność 90%
Na wniosek oskarżonego prokurator musi dołączyć do aktu oskarżenia swoje warunki akceptacji wniosku o dobrowolne poddanie się karze. Łatwiej wtedy ocenić, czy porozumienie się opłaca.
„Na wniosek oskarżonego do aktu oskarżenia, do którego nie dołączono wniosku, o którym mowa w art. 335 § 2, prokurator dołącza oświadczenie wskazujące” (art. 1 pkt 4 projektu, art. 332 § 2a Kodeksu postępowania karnego)
Dobrowolne poddanie się karze bez osobistej obecności oskarżonego
dla: oskarżeni przebywający za granicą lub chorzy · pewność 85%
Wniosek może złożyć obrońca za zgodą oskarżonego. Uzasadnienie wskazuje, że dotąd budziło to wątpliwości.
„pozbawienia wolności, a także obrońca za zgodą oskarżonego, mogą złożyć wniosek” (art. 1 pkt 8 lit. a projektu, art. 387 § 1 Kodeksu postępowania karnego)
Nieobecność prokuratora nie zablokuje już porozumienia na rozprawie
dla: oskarżeni w sprawach prowadzonych w formie dochodzenia, w których prokurator często nie przychodzi na rozprawę · pewność 80%
Zgodę prokuratora zastępuje brak sprzeciwu prokuratora należycie powiadomionego o terminie. OSR wskazuje, że wymóg zgody przy nieobecności prokuratora ograniczał stosowanie art. 387.
„jest możliwe jedynie wówczas, gdy nie sprzeciwi się temu prokurator należycie” (art. 1 pkt 8 lit. b projektu, art. 387 § 2 Kodeksu postępowania karnego)
Możliwość porozumienia także w późniejszej fazie rozprawy
dla: oskarżeni, którzy zdecydują się na przyznanie dopiero w trakcie procesu · pewność 90%
Nowy art. 387a pozwala złożyć wniosek w toku całego postępowania dowodowego, choć bez dodatkowych złagodzeń z art. 343c.
„Przepis art. 387 stosuje się odpowiednio w toku postępowania dowodowego na rozprawie głównej.” (art. 1 pkt 9 projektu, art. 387a Kodeksu postępowania karnego)
Według OSR odciążenie sądów i krótsze postępowania
dla: sądy powszechne i strony innych spraw czekających na rozpoznanie · pewność 55%
OSR twierdzi, że tryby konsensualne pozwalają zakończyć sprawę w kilka tygodni zamiast 6–12 miesięcy. Projektodawca oczekuje też zmniejszenia liczby rozpraw. To prognoza projektodawcy.
„umożliwiają zakończenie postępowania w ciągu kilku tygodni. Oznacza to skrócenie czasu postępowania, co przekłada się” (OSR, pkt 8 (komentarz) i pkt 4)
Dodatkowe dochody z wpłat od podejrzanych
dla: budżet państwa · pewność 60%
Wpłaty od 1000 do 20 000 zł przy umorzeniach trafiają do Skarbu Państwa. OSR nie podaje szacunku.
„Skarbu Państwa na podstawie projektowanych art. 11a i art. 11b k.p.k. może” (art. 1 pkt 1 projektu, art. 11a § 2 i 11b § 2 Kodeksu postępowania karnego; OSR pkt 6)
Mniej pracy przy uzasadnieniach wyroków w sądach wojskowych
dla: sądy wojskowe · pewność 90%
Sąd wojskowy nie będzie z urzędu sporządzał uzasadnienia wyroków wydanych na wniosek z art. 338a i 387a.
„z urzędu; nie dotyczy to wyroku uwzględniającego wnioski, o których mowa w art. 335 § 1 lub 2, art. 338a, art. 387 oraz art. 387a.” (art. 1 pkt 12 projektu, art. 672 Kodeksu postępowania karnego)
Na minus
Sąd może odstąpić od kary i od obowiązkowych środków karnych tylko dlatego, że oskarżony wybrał tryb porozumienia
dla: pokrzywdzeni i ogół obywateli oczekujący nieuchronności kary · pewność 70%
Art. 343c § 2 pozwala odstąpić od kary za czyny zagrożone do 5 lat oraz od środków karnych, nawiązki i przepadku nawet wtedy, gdy są obowiązkowe. RPO i Krajowa Rada Radców Prawnych zarzucali, że o łagodności decyduje sam tryb, a nie okoliczności czynu. Prokuratura Krajowa krytykowała odstąpienie od kary.
„odstąpić od wymierzenia środka karnego, nawiązki na rzecz Skarbu Państwa oraz przepadku, chociażby ich orzeczenie było obowiązkowe;” (art. 1 pkt 7 projektu, art. 343c § 2 Kodeksu postępowania karnego)
Możliwy spadek wpływów do Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym
dla: Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej i osoby korzystające z jego pomocy · pewność 60%
OSR przyznaje, że odstąpienie od świadczenia pieniężnego uszczupla przychody Funduszu, a ministerstwo nie ma danych o skali. Wpłaty z art. 11a i 11b trafiają do Skarbu Państwa, a nie do Funduszu.
„Projektowany art. 343c § 2 pkt 4 k.p.k. daje możliwość odstąpienia przez sąd od” (OSR pkt 6; art. 343c § 2 pkt 4 Kodeksu postępowania karnego)
O umorzeniu za ugodę lub opłatę decyduje prokurator, nie sąd
dla: podejrzani i pokrzywdzeni · pewność 65%
Ocenę sprawstwa, wysokości wpłaty i warunków ugody przejmuje prokurator. Prokuratura Regionalna w Katowicach, Sąd Apelacyjny w Krakowie i Prokuratura Regionalna w Lublinie zgłaszały wątpliwości co do sądowego wymiaru sprawiedliwości. Ministerstwo uznało je za niezasadne. Na umorzenie przysługuje zażalenie.
„Prokurator może uzależnić umorzenie postępowania od uiszczenia przez podejrzanego świadczenia w wysokości od 1000 do 20 000 złotych” (art. 1 pkt 1 projektu, art. 11a i 11b Kodeksu postępowania karnego)
Bezterminowa groźba wznowienia umorzonej sprawy
dla: osoby, wobec których umorzono postępowanie na podstawie art. 11a lub 11b · pewność 80%
Nowe przestępstwo musi być popełnione w ciągu 2 lat, ale samo wznowienie nie ma terminu. Według uzasadnienia sprawa może wrócić po wielu latach, gdy zapadnie prawomocny wyrok za nowy czyn.
„Wznowienie postępowania nie jest ograniczone terminem. Istotne jest jedynie popełnienie” (art. 1 pkt 1 projektu, art. 11c Kodeksu postępowania karnego; uzasadnienie)
Umorzenie zależne od zdolności zapłacenia co najmniej 1000 zł
dla: podejrzani o niskich dochodach · pewność 60%
Przy art. 11b wpłata jest obowiązkowa, a minimum to 1000 zł. Osoba bez pieniędzy może nie skorzystać z umorzenia mimo spełnienia pozostałych warunków. Przepis nakazuje uwzględniać dochody, ale tylko w granicach od 1000 do 20 000 zł.
„świadczenia w wysokości od 1000 do 20 000 złotych na rzecz Skarbu Państwa. Przepis” (art. 1 pkt 1 projektu, art. 11b § 2 Kodeksu postępowania karnego)
Niejasne zasady wpłaty: brak terminu i wewnętrzna niespójność art. 11a
dla: prokuratorzy i podejrzani · pewność 60%
Art. 11a § 1 wymaga, by wpłata „została uiszczona”, choć § 2 przewiduje ją tylko fakultatywnie. Na niespójność wskazywał Sąd Apelacyjny w Poznaniu. Ustawa nie określa też terminu wpłaty ani formy decyzji prokuratora. Ministerstwo uznało te uwagi za niezasadne.
„wątpliwości, a świadczenie, o którym mowa w § 2, zostało uiszczone, chyba że” (art. 1 pkt 1 projektu, art. 11a § 1 i 2 Kodeksu postępowania karnego)
Nieobecność na rozprawie oznacza zgodę na porozumienie
dla: pokrzywdzeni oraz prokuratorzy nieobecni na rozprawie · pewność 65%
Wystarczy brak sprzeciwu należycie powiadomionego prokuratora. Według uzasadnienia niestawiennictwo pouczonego pokrzywdzonego oznacza brak sprzeciwu, także przy wnioskach z art. 387a na kolejnych terminach. Stowarzyszenie Prokuratorów „Lex Super Omnia” oceniało zmianę negatywnie.
„powiadomiony o terminie rozprawy oraz pouczony o możliwości zgłoszenia przez oskarżonego takiego wniosku.” (art. 1 pkt 8 lit. b i pkt 9 projektu, art. 387 § 2 i art. 387a Kodeksu postępowania karnego)
Ryzyko niejednolitego karania w podobnych sprawach
dla: oskarżeni i ogół obywateli · pewność 50%
Złagodzenia z art. 343c są fakultatywne i dają sądom dużą swobodę. RPO zwracał uwagę, że zróżnicowania nie da się skorygować w apelacji. Projekt rozszerza też ograniczenia apelacji z art. 447 § 5 na nowy tryb z art. 387a.
„Podstawą apelacji nie mogą być zarzuty określone w art. 438 pkt 3 i 4, związane” (art. 1 pkt 7 i 11 projektu, art. 343c i art. 447 § 5 Kodeksu postępowania karnego)
Nowe obowiązki bez dodatkowych pieniędzy
dla: prokuratury i Policja · pewność 50%
OSR zapowiada szkolenia i nowe obowiązki informacyjne Policji oraz kontrolę ugód i wpłat przez prokuratorów. Koszty mają być pokryte w ramach istniejących limitów wydatków.
„Ewentualne wydatki wynikające z wejścia w” (OSR pkt 4 i 6)
Wrzutki: zmiany innych ustaw
Przepisy, które zmieniają inne ustawy niż główny przedmiot projektu. Oznaczenie mówi, jak zmiana ma się do tematu projektu.
ustawa z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy
powiązana · pewność 95%
Dopisuje nowy art. 387a Kodeksu postępowania karnego do art. 161 § 1 i 2. Także przy dobrowolnym poddaniu się karze w trakcie rozprawy sąd wymaga wcześniejszej zapłaty uszczuplonego podatku lub cła, a sprzeciw interwenienta blokuje przepadek.
To zmiana wynikowa. Bez niej nowy tryb z art. 387a działałby w sprawach karnych skarbowych bez dotychczasowych zabezpieczeń należności publicznych.
„W ustawie z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2025 r.” (art. 2 projektu)
Koszty według OSR
W tabeli skutków dla finansów publicznych na 10 lat OSR wpisuje 0 zł we wszystkich pozycjach. Ewentualne wydatki mają być pokryte w ramach limitów części budżetu 15 (sądy powszechne), 37 (sprawiedliwość), 88 (prokuratura) i 42 (sprawy wewnętrzne), bez dodatkowych środków. Według OSR wpłaty od 1000 do 20 000 zł z art. 11a i 11b mogą zwiększyć dochody budżetu, ale kwoty nie da się oszacować. Potencjalna skala: w 2025 r. 49 808 skazań w kategoriach z art. 11a i 578 w kategoriach z art. 11b. OSR podaje koszt mediacji: ryczałt 240 zł, do 70 zł za salę na spotkanie, 30 zł korespondencji. Pełne postępowanie sądowe kosztuje od kilkuset zł do kilkudziesięciu tysięcy zł. OSR przyznaje, że nie wiadomo, jak odstępowanie od świadczeń pieniężnych wpłynie na Fundusz Sprawiedliwości. Brak wpływu na przedsiębiorców i rynek pracy. Ewaluacja przewidziana po 2 latach.
Czego nie wiadomo
- OSR wspomina o „projektowanym art. 335 § 2b k.p.k.”, który wyłącza zbrodnie zagrożone dożywociem. Takiego przepisu nie ma w tekście ustawy. Wygląda to na pozostałość wcześniejszej wersji projektu.
- Uzasadnienie i OSR twierdzą, że art. 11b nie obejmie czynów z kwalifikacją kumulatywną, np. fałszerstwa połączonego z oszustwem. Przepis tego wprost nie mówi, to wynika z wykładni.
- OSR mówi, że art. 11a stosuje się na wspólny wniosek podejrzanego i pokrzywdzonego. Tekst przepisu nie przewiduje wniosku, wymaga zawartej i wykonanej ugody.
- Nie wiadomo, ile spraw faktycznie trafi do umorzeń. OSR podaje około 50 000 skazań rocznie w objętych kategoriach, ale sam przyznaje, że realna liczba będzie niższa.
- Druk nie wymienia, które obowiązkowe środki karne (np. zakazy) sąd może pominąć na podstawie art. 343c § 2 pkt 4. Skala złagodzeń zależy od przepisów Kodeksu karnego spoza druku.
- W druku nie ma dotychczasowego brzmienia większości zmienianych przepisów, więc część pozycji „było” odtworzono tylko z uzasadnienia.
- Tabela uwag z konsultacji jest w pliku wyraźnie zdublowana i miejscami nieczytelna (wielokolumnowy PDF). Przejrzałem ją wyrywkowo, nie w całości.
Przebieg prac w Sejmie
- 2026-09-09 Projekt wpłynął do Sejmu
- 2026-09-15 Skierowano do I czytania na posiedzeniu Sejmu (Sejm)
- 2026-10-09 I czytanie na posiedzeniu Sejmu (NKK)
Źródła
Opublikował: Jakub Borawski (redaktor) · 06.11.2026, 08:45
Opracowanie przygotowane z pomocą modelu językowego i zatwierdzone przez redakcję. Cytaty zweryfikowane w tekście druku: 36/36. Opublikowano 2026-11-06 07:45 UTC. Jak to powstaje.