Zmiany › BILL · Sejm 10 kad., proces nr 3261 · wersja 1
Raporty ESG tylko dla największych firm: mniej spółek z obowiązkiem i limit pytań do małych dostawców
Rząd wdraża unijny pakiet uproszczeń „Omnibus I”: raport o wpływie na środowisko i społeczeństwo (ESG) będą musiały sporządzać tylko firmy i grupy z ponad 1000 pracowników i ponad 1,9 mld zł przychodów.
Oficjalnie: Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o rachunkowości oraz niektórych innych ustaw
Projekt wiernie wdraża unijną dyrektywę i znacznie zmniejsza biurokrację dla firm: według OSR 544 mln zł oszczędności w 10 lat tylko dla 133 firm. Chroni też małych kontrahentów przed nadmiernymi ankietami. Kosztem jest dużo mniej publicznych i słabiej sprawdzanych danych o wpływie firm na środowisko i pracowników. Bilans jest korzystny dla przedsiębiorców, a niekorzystny dla inwestorów, związków zawodowych, organizacji społecznych i branży usług ESG.
Najmocniejszy plus
Mniej firm z kosztownym obowiązkiem raportowania ESG (dla: duże firmy zatrudniające do 1000 osób lub mające do 1,9 mld zł przychodów)
Najmocniejszy minus
Znacznie mniej publicznych danych o wpływie firm na środowisko i pracowników (dla: inwestorzy, banki, pracownicy, związki zawodowe, organizacje społeczne)
Co dorzucono do projektu
W skrócie
Projekt zmienia ustawę z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, żeby wdrożyć unijną dyrektywę 2026/470. Obowiązek raportowania ESG obejmie tylko firmy i grupy kapitałowe, które przez 2 kolejne lata zatrudniają ponad 1000 osób i mają ponad 1,9 mld zł przychodów netto ze sprzedaży. Według uzasadnienia oznacza to w Polsce około 90% mniej firm z tym obowiązkiem niż w pierwotnej wersji unijnej dyrektywy CSRD. Małe i średnie spółki giełdowe w ogóle nie wejdą w obowiązek. Firmy z łańcucha dostaw zatrudniające do 1000 osób mogą odmówić podania danych wykraczających poza dobrowolny standard Komisji Europejskiej. Firmy raportujące będą mogły pomijać więcej informacji, na przykład tajemnice przedsiębiorstwa i informacje niejawne. Zwolnienie z raportu dla całej grupy dostaną holdingi finansowe. Biegli rewidenci będą sprawdzać raporty ESG tylko na poziomie „ograniczonej pewności”. Audytorzy z państw spoza UE dostaną uproszczoną, czasową rejestrację.
Pełne opracowanie
Co się zmienia
| Temat | Było | Będzie | Podstawa |
|---|---|---|---|
| Kto musi sporządzać raport ESG (raport jednostkowy) | Według uzasadnienia obowiązek mają jednostki duże oraz małe i średnie spółki notowane na rynku regulowanym, wchodzące w obowiązek falami (za lata 2024, 2027 i 2028). | Raport sporządza tylko firma, w której przez rok obrotowy i rok poprzedni przychody netto przekroczyły 1,9 mld zł, a zatrudnienie przekroczyło 1000 etatów. Oba warunki muszą być spełnione jednocześnie. | art. 1 pkt 6 lit. a projektu, art. 63r ust. 1 ustawy o rachunkowości |
| Kiedy firma wychodzi z obowiązku ESG | Według uzasadnienia wynikało to z definicji jednostki małej, średniej i dużej (utrata statusu po 2 latach). | Obowiązek wygasa, gdy przez 2 kolejne lata firma nie przekroczy progu przychodów albo progu zatrudnienia. | art. 1 pkt 6 lit. b projektu, art. 63r ust. 1a ustawy o rachunkowości |
| Raport ESG całej grupy kapitałowej | Obowiązek miała jednostka dominująca „dużej grupy” zdefiniowanej w art. 3 ust. 1 pkt 1e (definicja jest teraz uchylana). | Obowiązek ma spółka dominująca, gdy grupa przez 2 lata przekracza 1000 pracowników i 1,9 mld zł przychodów po wyłączeniach konsolidacyjnych oraz 2,28 mld zł przed nimi. Obowiązek wygasa, gdy grupa przez 2 lata nie przekroczy co najmniej jednej z tych wielkości. | art. 1 pkt 9 lit. a i b projektu, art. 63x ust. 1 i 1a ustawy o rachunkowości |
| Zwolnienie holdingów finansowych z raportu grupowego | brak w druku (według uzasadnienia takiego zwolnienia nie było) | Kierownik spółki dominującej, która jest finansową jednostką holdingową, może zdecydować, że nie sporządza raportu ESG grupy. Warunek: spółki zależne mają niezależne od siebie modele biznesowe i działalność. | art. 1 pkt 9 lit. b projektu, art. 63x ust. 1b ustawy o rachunkowości; art. 1 pkt 5 lit. b projektu, art. 63p pkt 5 |
| Limit danych, których można żądać od mniejszych kontrahentów (value chain cap) | Według uzasadnienia firmy raportujące musiały opisywać cały łańcuch wartości i nie było limitu pytań do dostawców. | Podmiot z łańcucha wartości zatrudniający do 1000 osób (jednostka chroniona) może odmówić danych wykraczających poza dobrowolny standard Komisji Europejskiej. Klauzule umowne zmuszające do podania takich danych są niewiążące. Firma pytająca musi wskazać, które pytania wykraczają poza standard, i poinformować o prawie odmowy. Może przy tym polegać na oświadczeniu kontrahenta o jego statusie. | art. 1 pkt 5 lit. b projektu (art. 63p pkt 4 i 6) oraz art. 1 pkt 6 lit. c i art. 1 pkt 9 lit. c projektu (art. 63r ust. 5a–5f i art. 63x ust. 5a–5f ustawy o rachunkowości) |
| Brak danych z łańcucha wartości w pierwszych latach | Według uzasadnienia przepis przejściowy art. 14 ust. 7 ustawy z 6 grudnia 2024 r. odnosił się sztywno do lat obrotowych zaczynających się po 31 grudnia 2023, 2024 i 2025 r. | Każda firma w pierwszych 3 latach raportowania może zamiast brakujących danych opisać swoje starania o te dane. Od 4. roku może opierać się na danych od kontrahentów albo na szacunkach. | art. 1 pkt 6 lit. c projektu, art. 63r ust. 5g; art. 1 pkt 9 lit. c projektu, art. 63x ust. 5g ustawy o rachunkowości |
| Jakie informacje można pominąć w raporcie ESG | Według uzasadnienia firma mogła pominąć tylko informacje o oczekiwanych zdarzeniach lub sprawach w toku negocjacji, jeśli ich ujawnienie szkodziłoby jej pozycji rynkowej. | W wyjątkowych przypadkach firma może pominąć każdą informację szkodliwą dla jej pozycji rynkowej. Może też pominąć tajemnice przedsiębiorstwa (know-how, własność intelektualna), informacje niejawne oraz informacje chronione przepisami albo ze względu na prywatność lub bezpieczeństwo. Musi ujawnić, że skorzystała z tej możliwości, i co roku ocenić to ponownie. | art. 1 pkt 6 lit. d projektu, art. 63r ust. 7; art. 1 pkt 9 lit. d projektu, art. 63x ust. 7 ustawy o rachunkowości |
| Spółki kupione lub sprzedane w trakcie roku | brak w druku | W raporcie grupy za dany rok można pominąć spółki przejęte, połączone albo sprzedane w tym roku. Trzeba jednak podać znaczące zdarzenia, które wpływają na kwestie ESG grupy. | art. 1 pkt 9 lit. e projektu, art. 63x ust. 8a ustawy o rachunkowości |
| Uproszczony raport dla małych i średnich spółek giełdowych | Według uzasadnienia art. 63s pozwalał małym i średnim spółkom giełdowym, małym instytucjom i wewnętrznym zakładom ubezpieczeń sporządzać uproszczony raport ESG. | Przepis zostaje uchylony, bo te podmioty w ogóle nie będą miały obowiązku raportowania ESG. Uchylona zostaje też definicja standardów dla małych i średnich jednostek. | art. 1 pkt 7 i art. 1 pkt 5 lit. a projektu (uchylenie art. 63s i art. 63p pkt 3 ustawy o rachunkowości) |
| Duże spółki giełdowe a zwolnienie przez raport grupy | Według uzasadnienia duże spółki giełdowe nie mogły zastąpić własnego raportu ESG raportem grupy, w której są. | Ten wyjątek znika. Duże spółki giełdowe też mogą skorzystać ze zwolnienia, jeśli obejmuje je raport grupy. | art. 1 pkt 8 i pkt 10 projektu (uchylenie art. 63w ust. 1 i art. 63zb ust. 1 ustawy o rachunkowości) |
| Informacje o kluczowych zasobach niematerialnych w sprawozdaniu z działalności | Według uzasadnienia obowiązek obejmował szerszą grupę jednostek, określoną przez kategorie wielkości. | Obowiązek mają tylko firmy powyżej progów 1000 osób i 1,9 mld zł. Dotyczy wyłącznie spółek kapitałowych, spółek komandytowo-akcyjnych oraz spółek jawnych i komandytowych, w których wszyscy wspólnicy odpowiadający bez ograniczeń są spółkami kapitałowymi. Nie dotyczy na przykład spółdzielni. | art. 1 pkt 3 projektu, art. 49 ust. 3b–3d; art. 1 pkt 4 projektu, art. 55 ust. 2a ustawy o rachunkowości |
| Raporty ESG grup spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego | Raport zagranicznej grupy publikowały polskie spółki zależne (duże albo giełdowe) i oddziały z przychodem ponad 40 mln euro, gdy grupa miała w UE ponad 150 mln euro przychodu. | Obowiązek mają polskie spółki zależne i oddziały z przychodem ponad 890 mln zł, gdy grupa ma w UE ponad 450 mln euro przychodu. Spółka zależna lub oddział może nie publikować raportu, jeśli zagraniczna spółka matka jest holdingiem finansowym z niezależnymi spółkami zależnymi. | art. 1 pkt 11 projektu, art. 63zd ust. 1 i 1a ustawy o rachunkowości |
| Definicje jednostki średniej i dużej grupy | Ustawa o rachunkowości definiowała jednostkę średnią (art. 3 ust. 1 pkt 1c) i dużą grupę (art. 3 ust. 1 pkt 1e). | Obie definicje zostają uchylone. Komisja Nadzoru Finansowego w konsultacjach sprzeciwiała się temu, ale uwagi nie uwzględniono. | art. 1 pkt 2 projektu, art. 3 ust. 1 pkt 1c i 1e ustawy o rachunkowości |
| Poziom sprawdzenia raportu ESG przez biegłego rewidenta | Według uzasadnienia docelowo miała obowiązywać atestacja dająca „wystarczającą pewność” (art. 26 ustawy z 6 grudnia 2024 r.). | Sprawozdanie z atestacji wskazuje, że jest to usługa dająca ograniczoną pewność. Przepis o przejściu na wyższy poziom zostaje uchylony. | art. 2 pkt 4 lit. a projektu (art. 87a ust. 3 pkt 7 ustawy o biegłych rewidentach); art. 3 pkt 2 projektu (uchylenie art. 26 ustawy z 6 grudnia 2024 r.) |
| Odmowa danych przez małego kontrahenta a opinia biegłego | brak w druku | Jeśli jednostka chroniona odmówi danych spoza dobrowolnego standardu, nie wpływa to na opinię biegłego rewidenta o raporcie ESG. | art. 2 pkt 4 lit. b projektu, art. 87a ust. 4 ustawy o biegłych rewidentach |
| Audytorzy z państw spoza UE badający raporty ESG zagranicznych spółek z GPW | Według uzasadnienia większość członków zarządu takiej firmy musiała mieć także uprawnienia do atestacji ESG. Obowiązywały pełne warunki rejestracji i nadzór Polskiej Agencji Nadzoru Audytowego. | Wystarczą wymogi równoważne tym dla badania sprawozdań finansowych. Za lata 2025–2030 możliwa jest uproszczona rejestracja na wniosek, bez części przepisów o nadzorze i kontroli. Agencja skreśla takie firmy z listy w styczniu 2034 r. | art. 2 pkt 6 i pkt 7 projektu, art. 205 ust. 1a pkt 1 i art. 263a ustawy o biegłych rewidentach |
| Harmonogram drugiej i trzeciej fali | Ustawa z 6 grudnia 2024 r. przewidywała raporty drugiej fali (oraz Banku Gospodarstwa Krajowego) od roku obrotowego 2027 i trzeciej fali od 2028. | Przepisy o falach 2 i 3 zostają uchylone. Firmy powyżej nowych progów i Bank Gospodarstwa Krajowego raportują od roku obrotowego 2027. Cała trzecia fala wypada z obowiązku. | art. 3 pkt 1 projektu (art. 14 ust. 5 pkt 2 i 3 oraz ust. 7 ustawy z 6 grudnia 2024 r.), art. 4 ust. 3 projektu |
| Jedno sprawozdanie z działalności dla grupy i spółki dominującej | Według uzasadnienia była to druga część zdania w art. 55 ust. 2a. | Treść przeniesiono do osobnego ustępu bez zmiany meritum. | art. 1 pkt 4 lit. b projektu, art. 55 ust. 2aa ustawy o rachunkowości |
Na plus
Mniej firm z kosztownym obowiązkiem raportowania ESG
dla: duże firmy zatrudniające do 1000 osób lub mające do 1,9 mld zł przychodów · pewność 90%
Obowiązek mają tylko firmy przekraczające oba progi przez 2 lata. Według OSR 133 firmy, które już raportują, zaoszczędzą łącznie około 54,4 mln zł rocznie. Liczba podana w OSR to szacunek.
„2027 część jednostek dużych będzie mogła ograniczyć koszty związane ze sprawozdawczością ESG, a zaoszczędzone środki przeznaczyć na inną” (art. 1 pkt 6 lit. a projektu (art. 63r ust. 1 ustawy o rachunkowości); OSR pkt 7)
Małe i średnie spółki giełdowe w ogóle nie będą raportować ESG
dla: małe i średnie spółki notowane na rynku regulowanym (według OSR około 115) · pewność 90%
Uchylono przepis o trzeciej fali i uproszczony raport dla tych spółek. Nie muszą się przygotowywać do obowiązku, który miał zacząć się od roku obrotowego 2028.
„Natomiast wszystkie jednostki z dotychczasowej trzeciej fali zostają wyłączone z nowego zakresu jednostek zobowiązanych do raportowania.” (art. 3 pkt 1 lit. a projektu (art. 14 ust. 5 pkt 3 ustawy z 6 grudnia 2024 r.), art. 1 pkt 7 projektu)
Ochrona małych i średnich kontrahentów przed nadmiernymi ankietami ESG
dla: dostawcy i kontrahenci dużych firm zatrudniający do 1000 osób, w tym jednoosobowe działalności · pewność 90%
Mogą odmówić danych wykraczających poza dobrowolny standard. Klauzule umowne zmuszające do ich przekazania są niewiążące. Firma pytająca musi sama wskazać, które pytania wykraczają poza limit.
„jednostce chronionej przysługuje prawo odmowy udzielenia informacji” (art. 1 pkt 6 lit. c projektu, art. 63r ust. 5a–5c ustawy o rachunkowości)
Firma raportująca nie musi sprawdzać statusu kontrahenta i nie traci przez jego odmowę
dla: duże firmy sporządzające raport ESG · pewność 90%
Może polegać na oświadczeniu kontrahenta. Jeśli kontrahent odmówi danych spoza standardu, uznaje się, że firma wypełniła obowiązek. Taka odmowa nie wpływa też na opinię biegłego.
„jednostka może polegać na oświadczeniu tej jednostki w łańcuchu wartości i nie ma obowiązku weryfikacji informacji zawartych w takim oświadczeniu” (art. 1 pkt 6 lit. c projektu (art. 63r ust. 5d i 5e ustawy o rachunkowości), art. 2 pkt 4 lit. b projektu (art. 87a ust. 4 ustawy o biegłych rewidentach))
Okres przejściowy na dane z łańcucha wartości dla każdej nowej firmy, nie tylko dla pierwszych fal
dla: firmy wchodzące w obowiązek ESG w przyszłych latach · pewność 85%
Okres 3 lat liczy się od pierwszego roku obowiązku, a nie od sztywnych dat. Potem można korzystać z danych szacunkowych.
„pierwsze trzy lata obrotowe podlegania obowiązkowi określonemu w ust. 1:” (art. 1 pkt 6 lit. c projektu, art. 63r ust. 5g ustawy o rachunkowości)
Ochrona tajemnic firmy i informacji niejawnych
dla: firmy raportujące ESG, w tym z sektora obronnego · pewność 90%
Można pominąć know-how, własność intelektualną, informacje niejawne i dane chronione innymi przepisami. Warunek: ujawnienie, że z tego skorzystano.
„stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy z dnia” (art. 1 pkt 6 lit. d projektu, art. 63r ust. 7 pkt 2–4 ustawy o rachunkowości)
Mniej pracy przy przejęciach i holdingach
dla: grupy kapitałowe i finansowe jednostki holdingowe · pewność 90%
Grupa może pominąć w raporcie za dany rok spółki kupione lub sprzedane w tym roku. Holding finansowy z niezależnymi spółkami może nie robić raportu grupowego. Według art. 4 ust. 5 projektu można to stosować już za rok obrotowy 2026.
„stosować przepisy art. 63x ust. 1b i 8a ustawy zmienianej w art. 1;” (art. 1 pkt 9 lit. b i e projektu (art. 63x ust. 1b i 8a ustawy o rachunkowości), art. 4 ust. 5 projektu)
Mniej spółek zależnych i oddziałów firm spoza UE musi publikować raporty ESG zagranicznych grup
dla: polskie spółki zależne i oddziały firm spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego · pewność 90%
Próg przychodu polskiej spółki lub oddziału rośnie do 890 mln zł, a próg przychodu grupy w UE z 150 do 450 mln euro.
„„40 000 000 euro” zastępuje się wyrazami „890 000 000 zł”” (art. 1 pkt 11 projektu, art. 63zd ust. 1 ustawy o rachunkowości)
Stabilne zasady wejścia i wyjścia z obowiązku
dla: firmy blisko progów · pewność 80%
Obowiązek powstaje i wygasa dopiero po 2 kolejnych latach. Firma nie będzie wchodzić w obowiązek i wychodzić z niego co roku.
„„1a. Jednostka przestaje podlegać obowiązkowi, o którym mowa w ust. 1, jeżeli” (art. 1 pkt 6 lit. b projektu, art. 63r ust. 1a ustawy o rachunkowości)
Niższy poziom atestacji to niższe koszty
dla: firmy raportujące ESG · pewność 60%
Na stałe zostaje atestacja dająca ograniczoną pewność. Wyższy poziom miał wymagać więcej pracy biegłego. Spadek kosztów to wniosek, w druku nie ma osobnych wyliczeń.
„wskazanie, że jest to usługa atestacyjna dająca ograniczoną pewność;” (art. 2 pkt 4 lit. a projektu (art. 87a ust. 3 pkt 7 ustawy o biegłych rewidentach), art. 3 pkt 2 projektu)
Na minus
Znacznie mniej publicznych danych o wpływie firm na środowisko i pracowników
dla: inwestorzy, banki, pracownicy, związki zawodowe, organizacje społeczne · pewność 85%
Według uzasadnienia liczba firm z obowiązkiem spada o około 90%. OSR sam przyznaje, że zmniejszy się zakres dostępnych danych ESG. Inwestorzy i banki mogą ponosić koszty zdobywania danych innymi kanałami.
„sprawozdawczości ESG, oznacza zmniejszenie dostępnego zakresu danych z obszaru ESG.” (art. 1 pkt 6 lit. a i pkt 9 lit. a projektu (art. 63r ust. 1 i art. 63x ust. 1 ustawy o rachunkowości); OSR pkt 4 i 7)
Szeroka możliwość pomijania informacji w raporcie
dla: czytelnicy raportów ESG: inwestorzy, pracownicy, lokalne społeczności · pewność 65%
Furtka „szkodliwego wpływu na sytuację rynkową” nie jest już ograniczona do negocjacji i oczekiwanych zdarzeń. Doszła ogólna kategoria informacji chronionych przepisami. Ocenę zostawiono samej firmie, a warunkiem jest tylko ujawnienie faktu pominięcia.
„jednostka ujawni fakt, że skorzystała z możliwości pominięcia informacji” (art. 1 pkt 6 lit. d projektu, art. 63r ust. 7 ustawy o rachunkowości)
Nieostre kryterium zwolnienia holdingów finansowych
dla: pracownicy i związki zawodowe w grupach kapitałowych, inwestorzy · pewność 60%
O tym, czy spółki zależne są od siebie niezależne, decyduje kierownik holdingu. Przepis nie przewiduje kontroli tej decyzji. Ten zarzut podniósł w konsultacjach Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych (OPZZ).
„rozwoju grupy kapitałowej, jeżeli modele biznesowe i prowadzona działalność jej jednostek zależnych są od siebie niezależne.” (art. 1 pkt 9 lit. b projektu, art. 63x ust. 1b ustawy o rachunkowości)
Mniej przejrzystości grup spoza UE działających w Polsce
dla: inwestorzy i kontrahenci polskich spółek zależnych grup zagranicznych · pewność 75%
Wyższe progi i zwolnienie holdingów finansowych oznaczają mniej raportów zagranicznych grup. Według OSR obowiązek obejmie kilkanaście do kilkudziesięciu spółek zależnych i kilka oddziałów.
„oddziału, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, może podjąć decyzję o niepublikowaniu” (art. 1 pkt 11 projektu, art. 63zd ust. 1 i 1a ustawy o rachunkowości)
Audytorzy z państw spoza UE zarejestrowani w trybie uproszczonym są poza nadzorem polskiej agencji
dla: inwestorzy w zagraniczne spółki notowane na rynku regulowanym w Polsce · pewność 60%
Do takich firm nie stosuje się przepisów o aktualizacji danych, kontrolach i nadzorze. Wystarczy oświadczenie o wiedzy biegłego. Polska Agencja Nadzoru Audytowego postulowała dokładniejsze oświadczenie, ale uwagi nie uwzględniono. Według uzasadnienia wynika to z dyrektywy.
„przepisów art. 88 ust. 1 pkt 5, art. 204 ust. 3, art. 205 ust. 1a, 2a i 7–10, art. 207, art. 208, art. 209 ust. 1 pkt 2–5 i ust. 2 oraz art. 210 nie stosuje się.” (art. 2 pkt 7 projektu, art. 263a ust. 1 pkt 2 i ust. 5 ustawy o biegłych rewidentach)
Raport ESG sprawdzany na stałe tylko powierzchownie
dla: inwestorzy i banki korzystające z raportów ESG · pewność 70%
Rezygnacja z docelowej „wystarczającej pewności” oznacza mniej dokładne sprawdzanie raportów przez biegłych.
„wskazanie, że jest to usługa atestacyjna dająca ograniczoną pewność;” (art. 2 pkt 4 lit. a projektu (art. 87a ust. 3 pkt 7 ustawy o biegłych rewidentach), art. 3 pkt 2 projektu)
Mniej zleceń dla rynku usług ESG
dla: firmy audytorskie, doradcy i specjaliści ESG · pewność 70%
Według OSR spadnie zapotrzebowanie na specjalistów ESG oraz liczba obowiązkowych atestacji. OSR wymienia około 15 firm audytorskich planujących takie usługi.
„nastąpi zmniejszenie zapotrzebowania na specjalistów w obszarze sprawozdawczości ESG” (art. 1 pkt 6 lit. a projektu; OSR pkt 4 i 9)
Raporty mogą zawierać mniej danych o łańcuchu dostaw
dla: duże firmy raportujące i odbiorcy ich raportów · pewność 60%
Gdy mali kontrahenci odmówią danych, firma i tak uznawana jest za wypełniającą obowiązek. Raport może więc opisywać łańcuch dostaw tylko w ograniczonym zakresie.
„5d. W przypadku gdy jednostka przedstawiła w sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju niezbędne informacje dotyczące łańcucha wartości” (art. 1 pkt 6 lit. c projektu, art. 63r ust. 5d ustawy o rachunkowości)
Wrzutki: zmiany innych ustaw
Przepisy, które zmieniają inne ustawy niż główny przedmiot projektu. Oznaczenie mówi, jak zmiana ma się do tematu projektu.
ustawa z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym
powiązana · pewność 90%
Usuwa odesłania do uchylonych standardów dla małych i średnich jednostek. Do programu egzaminu wpisuje dobrowolne standardy. Przesądza, że atestacja ESG daje ograniczoną pewność. Odmowa danych przez jednostkę chronioną nie wpływa na opinię biegłego. Łagodzi wymogi wobec zarządów audytorów z państw trzecich i wprowadza ich uproszczoną, czasową rejestrację na lata 2025–2030 (nowy rozdział 13a).
Wszystkie zmiany dotyczą atestacji raportów ESG i wynikają z tej samej dyrektywy 2026/470, która zmienia też dyrektywę o badaniach sprawozdań 2006/43/WE. Bez nich odesłania do ustawy o rachunkowości byłyby nieaktualne.
„w art. 14 w ust. 2a w pkt 2 wyrazy „standardów sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju dla małych i średnich jednostek w rozumieniu art. 63p pkt 3 tej ustawy” zastępuje” (art. 2 projektu)
ustawa z dnia 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o rachunkowości, ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym oraz niektórych innych ustaw
powiązana · pewność 90%
Uchyla przepisy przejściowe o terminach raportowania drugiej i trzeciej fali oraz o pomijaniu danych z łańcucha wartości. Uchyla też art. 26, który według uzasadnienia dotyczył docelowej atestacji dającej wystarczającą pewność.
To przepisy przejściowe ustawy, która pierwotnie wdrożyła raportowanie ESG. Zmiana zakresu firm i poziomu atestacji wymaga ich uchylenia.
„a) w ust. 5 uchyla się pkt 2 i 3, b) uchyla się ust. 7;” (art. 3 projektu)
Koszty według OSR
Według OSR projekt nie ma skutków dla finansów publicznych. Dochody i wydatki budżetu państwa, samorządów i Polskiej Agencji Nadzoru Audytowego wynoszą 0 zł w latach 2027–2036. Dla dużych przedsiębiorstw OSR szacuje oszczędność 54,4 mln zł rocznie w latach 2028–2037, razem 544 mln zł. To iloczyn 133 firm pierwszej fali wyłączonych z obowiązku i jednostkowego kosztu powtarzalnego 409 114 zł z OSR z 2024 r. Koszt atestacji OSR szacuje na około 170 068 zł. Dla około 4121 firm drugiej fali i około 115 małych i średnich spółek giełdowych oszczędności nie policzono, bo uznano je za hipotetyczne. W obowiązku zostaje według OSR około 95 firm pierwszej fali i około 279 drugiej fali. OSR wskazuje bez wyliczeń na koszty po stronie inwestorów i banków (zdobywanie danych ESG innymi kanałami, ryzyko greenwashingu). Wskazuje też na mniejszy popyt na specjalistów ESG.
Czego nie wiadomo
- Treść uchylanego art. 26 ustawy z 6 grudnia 2024 r. nie jest przytoczona w druku. Jego znaczenie znam tylko z opisu w uzasadnieniu.
- Uzasadnienie podaje, że przepisy rozdziału 13a o rejestracji audytorów z państw trzecich obejmą rok obrotowy rozpoczynający się od 1 stycznia 2026 r. Tymczasem art. 263a ust. 1 mówi o latach od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2030 r.
- Uzasadnienie twierdzi, że zmieniony art. 205 ust. 1a pkt 1 będzie stosowany dopiero od roku obrotowego po 31 grudnia 2030 r. W art. 4 projektu nie ma takiego przepisu, a ustawa wchodzi w życie 1 stycznia 2027 r.
- Uzasadnienie przy art. 63zd mówi o przeliczeniu „200 000 euro” na 890 mln zł. To najpewniej omyłka zamiast 200 mln euro.
- Uzasadnienie do art. 87a ust. 4 odsyła do definicji jednostki chronionej w art. 63p pkt 5. W projekcie jest ona w art. 63p pkt 6.
- Zakres limitu danych zależy od dobrowolnego standardu Komisji Europejskiej (akt delegowany na podstawie art. 29ca dyrektywy 2013/34/UE). Raport z konsultacji podaje, że Komisja przyjęła go 3 lipca 2026 r., ale tekst jest ucięty i nie wiadomo, czy akt już obowiązuje.
- OSR szacuje oszczędności tylko dla 133 firm pierwszej fali. Dla około 4121 firm drugiej fali i 115 spółek trzeciej fali oszczędności nie policzono, bo są „hipotetyczne”.
- Z tekstu PDF nie da się odczytać, które pole zaznaczono w OSR pkt 8 („Wprowadzane są obciążenia poza bezwzględnie wymaganymi przez UE”). Uzasadnienie twierdzi, że nadregulacji nie ma.
- Przepisy nie mówią, co z pośrednim naciskiem na kontrahentów, na przykład przez ankiety zakupowe czy warunki współpracy. Krajowy Związek Banków Spółdzielczych postulował doprecyzowanie, ale ministerstwo uznało przepisy za wystarczające.
Przebieg prac w Sejmie
- 2026-10-21 Projekt wpłynął do Sejmu
- 2026-10-22 Skierowano do I czytania w komisjach (FPB)
- 2026-11-04 Praca w komisjach po I czytaniu
Źródła
Opublikował: Jakub Borawski (redaktor) · 06.11.2026, 01:51
Opracowanie przygotowane z pomocą modelu językowego i zatwierdzone przez redakcję. Cytaty zweryfikowane w tekście druku: 38/38. Opublikowano 2026-11-06 00:51 UTC. Jak to powstaje.