cozmieniaja.info

Zmiany › BILL · Sejm 10 kad., proces nr 3232 · wersja 1

Pracodawca sprawdzi na uczelni, czy papierowy dyplom jest prawdziwy

Pracodawca, który ma uzasadnione wątpliwości co do papierowego dyplomu kandydata lub pracownika, będzie mógł za opłatą około 44 zł poprosić uczelnię o potwierdzenie danych z dyplomu.

Oficjalnie: Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

korzystna +5 plusów / −8 minusów · cytaty potwierdzone 22/22

Projekt jest wąski i daje pracodawcom legalne narzędzie przeciw fałszywym dyplomom, a koszt ma pokryć opłata od wnioskodawcy, nie budżet. Mniej korzystnie wypada dla absolwentów, których dane przetwarza się bez zgody i osobnego powiadomienia na podstawie nieostrego warunku, oraz dla uczelni, które dostają nowe zadanie bez pewności, że opłata pokryje koszty.

Najmocniejszy plus

Pracodawcy dostają podstawę prawną, żeby sprawdzić dyplom bezpośrednio na uczelni (dla: pracodawcy, zwłaszcza zatrudniający na stanowiskach z ustawowym wymogiem wykształcenia)

Najmocniejszy minus

Opłata przy każdym wniosku, bez zwolnień i bez zwrotu przy brakach (dla: pracodawcy, szczególnie sprawdzający wielu kandydatów)

Co dorzucono do projektu

Projekt nie zmienia innych ustaw poza swoim przedmiotem.

Kogo dotyczy: pracodawcy w rozumieniu Kodeksu pracy, czyli podmioty zatrudniające pracowników, kandydaci do pracy i pracownicy, którzy przedstawiają papierowy dyplom ukończenia studiów, absolwenci uczelni, których dane będą przetwarzane bez ich zgody, uczelnie publiczne i niepubliczne (według OSR 343) oraz 4 uczelnie kościelne Od kiedy: po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia · Brak przepisów przejściowych. Z tekstu wynika, że procedura obejmie wszystkie papierowe dyplomy, także wydane przed wejściem ustawy w życie, jeśli nie wydano ich również w postaci elektronicznej. Status: w trakcie prac Obszary: edukacja, praca, przedsiębiorczość, prawa obywatelskie, cyfryzacja

W skrócie

Projekt dodaje do ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nowy art. 77a. Pracodawca, który ma uzasadnione wątpliwości co do papierowego dyplomu przedstawionego przez kandydata do pracy lub pracownika, będzie mógł zapytać uczelnię, czy dane z dyplomu zgadzają się z jej dokumentacją. Wniosek składa się wyłącznie przez e-Doręczenia. Trzeba w nim podać REGON i uzasadnienie oraz wnieść opłatę: 0,5% przeciętnego wynagrodzenia, według OSR około 44 zł. Uczelnia odpowiada w ciągu 30 dni. Do tej procedury nie stosuje się Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgoda absolwenta nie jest potrzebna. Nowa procedura nie obejmuje dyplomów wydanych także w postaci elektronicznej, bo te pracodawca sprawdza w repozytorium dyplomów elektronicznych.

Pełne opracowanie

Co się zmienia

TematByłoBędziePodstawa
Prawo pracodawcy do sprawdzenia dyplomu na uczelniWedług uzasadnienia przepisy nie dawały pracodawcy prawa do pytania uczelni o prawdziwość dyplomu. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych uznawał też, że zgoda kandydata na takie sprawdzenie nie jest dobrowolna. Pozostawało zawiadomienie prokuratury o możliwym fałszerstwie.Uczelnia na wniosek pracodawcy potwierdza, czy dane z papierowego dyplomu kandydata lub pracownika zgadzają się z teczką akt osobowych studenta i księgą dyplomów. Warunek: pracodawca ma uzasadnione wątpliwości co do prawdziwości danych.art. 1 projektu, art. 77a ust. 1 zdanie pierwsze ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Wyłączenie dyplomów wydanych także w postaci elektronicznejbrak w druku (procedura nie istniała)Jeśli dyplom papierowy wydano również w postaci elektronicznej, uczelnia go nie potwierdza. Pracodawca sprawdza go wtedy w repozytorium dyplomów elektronicznych, jeśli absolwent udostępni mu dane dostępowe. Według uzasadnienia od 1 stycznia 2027 r. dyplom elektroniczny będzie wydawany obowiązkowo.art. 1 projektu, art. 77a ust. 1 zdanie drugie ustawy zmienianej
Zawartość wniosku pracodawcybrak w druku (procedura nie istniała)Wniosek zawiera nazwę i adres pracodawcy, numer REGON, adres do doręczeń elektronicznych, imię i nazwisko absolwenta, numer dyplomu, zakres danych do potwierdzenia oraz uzasadnienie. Skan dyplomu nie jest wymagany.art. 1 projektu, art. 77a ust. 2 ustawy zmienianej
Obowiązek wstępnego sprawdzenia zabezpieczeń dyplomubrak w drukuPrzy dyplomach wydanych po 12 lipca 2019 r. pracodawca przed złożeniem wniosku musi sam sprawdzić zabezpieczenia przed fałszerstwem, takie jak dla dokumentów publicznych kategorii drugiej.art. 1 projektu, art. 77a ust. 3 ustawy zmienianej
Kontakt tylko elektroniczny, przez e-Doręczeniabrak w drukuWniosek trafia na adres do doręczeń elektronicznych uczelni, podany w jej Biuletynie Informacji Publicznej. Cała korespondencja, łącznie z odpowiedzią, odbywa się wyłącznie elektronicznie. Według stanowiska ministerstwa nie można złożyć wniosku papierowo ani zwykłym e-mailem.art. 1 projektu, art. 77a ust. 4 ustawy zmienianej
Opłata za rozpatrzenie wnioskubrak w drukuPracodawca płaci 0,5% przeciętnego wynagrodzenia z III kwartału poprzedniego roku, zaokrąglone w górę do pełnych złotych. Według OSR to 44 zł. Potwierdzenie przelewu dołącza się do wniosku. Projekt nie przewiduje zwolnień z opłaty.art. 1 projektu, art. 77a ust. 5 i 6 ustawy zmienianej
Braki we wnioskubrak w drukuJeśli wniosek ma braki albo nie wniesiono opłaty, uczelnia wzywa do uzupełnienia w 7 dni. Po tym terminie wniosek zostaje bez rozpoznania, a opłata przepada.art. 1 projektu, art. 77a ust. 7 ustawy zmienianej
Termin i forma odpowiedzi uczelnibrak w drukuUczelnia odpowiada niezwłocznie, najpóźniej w 30 dni od złożenia kompletnego wniosku. Odpowiedź jest podpisana elektronicznie (podpis zaufany, osobisty albo kwalifikowany) przez rektora lub osobę przez niego upoważnioną, ze wskazaniem stanowiska.art. 1 projektu, art. 77a ust. 8 ustawy zmienianej
Bez Kodeksu postępowania administracyjnegobrak w drukuRozpatrzenie wniosku nie jest postępowaniem administracyjnym. Uczelnia nie wydaje zaświadczenia ani postanowienia. Procedura nie przewiduje zażalenia.art. 1 projektu, art. 77a ust. 9 ustawy zmienianej

Na plus

Pracodawcy dostają podstawę prawną, żeby sprawdzić dyplom bezpośrednio na uczelni

dla: pracodawcy, zwłaszcza zatrudniający na stanowiskach z ustawowym wymogiem wykształcenia · pewność 92%

Przepis wprost zobowiązuje uczelnię do potwierdzenia danych. Według uzasadnienia dotąd takiej możliwości nie było, a stanowisko Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych ją wykluczało.

„Uczelnia, na wniosek pracodawcy mającego uzasadnione wątpliwości co do prawdziwości danych zawartych w przedłożonym przez kandydata do pracy lub pracownika dyplomie ukończenia studiów wydanym w postaci papierowej, potwierdza zgodność danych” (art. 1 projektu, art. 77a ust. 1 ustawy zmienianej)

Nie trzeba zbierać zgody kandydata ani pracownika

dla: pracodawcy · pewność 85%

Według uzasadnienia dane będą przetwarzane na podstawie przepisu ustawy, a nie zgody. To usuwa problem wskazany przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, że zgoda w relacji pracodawca – kandydat nie jest dobrowolna.

„W związku z tym nie będzie wymagane uzyskanie przez pracodawcę zgody od pracownika lub kandydata do pracy na wystąpienie do uczelni z przedmiotowym wnioskiem.” (uzasadnienie projektu, omówienie art. 77a ust. 1)

Znany termin odpowiedzi i w pełni elektroniczna procedura

dla: pracodawcy · pewność 88%

Uczelnia ma najwyżej 30 dni od złożenia kompletnego wniosku. Całość odbywa się przez e-Doręczenia, bez wysyłania papierów.

„Uczelnia przekazuje informację dotyczącą potwierdzenia danych zawartych w dyplomie ukończenia studiów wydanym w postaci papierowej niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 30 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku” (art. 1 projektu, art. 77a ust. 4 i 8 ustawy zmienianej)

Według projektodawcy mniejsze ryzyko zatrudnienia osoby z fałszywym dyplomem

dla: pracodawcy i klienci firm (np. pacjenci, uczniowie) · pewność 60%

Uzasadnienie twierdzi, że zmiana zwiększy bezpieczeństwo pracodawców i obrotu gospodarczego. To ocena projektodawcy. Nie podaje on danych o skali fałszerstw.

„zwiększając bezpieczeństwo pracodawców, w kontekście zatrudniania osób z wymaganymi kwalifikacjami” (uzasadnienie projektu, część o skutkach)

Opłata ma pokryć koszt obsługi wniosku i jest przychodem uczelni

dla: uczelnie · pewność 60%

Według OSR opłata (44 zł) jest porównywalna z szacowanym kosztem rozpatrzenia jednego wniosku (41,65 zł) i rośnie co roku razem z przeciętnym wynagrodzeniem. Opłata nie wraca też do pracodawcy, gdy wniosek zostaje bez rozpoznania.

„która pokrywałaby jednostkowy koszt obsługi zapytania. Opłata ta będzie stanowić przychód uczelni.” (art. 77a ust. 5–7 ustawy zmienianej; OSR pkt 6)

Na minus

Absolwent nie musi się zgodzić i nie dostanie osobnej informacji, że ktoś sprawdzał jego dyplom

dla: absolwenci, kandydaci do pracy i pracownicy · pewność 85%

Projekt nie wymaga zgody ani powiadomienia osoby, której dane dotyczą. Według uzasadnienia uczelnia spełni obowiązek informacyjny z RODO samą klauzulą na swojej stronie internetowej. W konsultacjach wnioski o powiadamianie absolwenta (Konferencja Rektorów Uczelni Kształcących Nauczycieli i Pedagogów „KRUPed”, Krajowa Reprezentacja Doktorantów) odrzucono jako nadmiarowe.

„będą realizowały obowiązek informacyjny względem absolwenta, którego danych dotyczy wniosek pracodawcy, poprzez zamieszczenie na swojej stronie internetowej klauzuli informacyjnej o przetwarzaniu danych absolwenta” (uzasadnienie projektu, omówienie art. 77a; raport z konsultacji)

Nieostry warunek „uzasadnionych wątpliwości” i brak możliwości odmowy przez uczelnię

dla: absolwenci, kandydaci do pracy i pracownicy; uczelnie · pewność 70%

Ustawa nie mówi, kiedy wątpliwości są uzasadnione. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych ostrzegał, że pozwala to przetwarzać dane z niejasnych powodów. Ministerstwo uznało, że nie da się tego doprecyzować. Odrzuciło też pomysł, by uczelnia mogła odmówić odpowiedzi. Uczelnia może jedynie zostawić wniosek bez rozpoznania przy brakach formalnych. Zastrzeżenia Prezesa dotyczyły wcześniejszej wersji projektu. Krąg osób doprecyzowano, ale samego warunku nie.

„gdyż zezwala na przetwarzanie danych osobowych nieokreślonego kręgu osób z niejednoznacznych powodów (przyczyn).” (art. 77a ust. 1 i 7 ustawy zmienianej; raport z opiniowania, uwaga Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych)

Nowe, według OSR znaczne obowiązki dla uczelni bez dodatkowych pieniędzy z budżetu

dla: uczelnie, w tym ich archiwa i dziekanaty · pewność 75%

OSR sama nazywa obciążenia znacznymi. Wnioski mogą dotyczyć dyplomów z 50 lat, a co roku wydaje się około 299 tys. dyplomów. Koszt obsługi wniosku policzono według płacy minimalnej, więc przy wyższych płacach pracowników uczelni opłata może go nie pokryć. Wniosek o dodatkowe wsparcie finansowe odrzucono.

„Skutkiem wprowadzenia powyższych rozwiązań będzie nałożenie na uczelnie dodatkowych obciążeń, które będą znaczne” (OSR pkt 2 i 6; raport z opiniowania)

Opłata przy każdym wniosku, bez zwolnień i bez zwrotu przy brakach

dla: pracodawcy, szczególnie sprawdzający wielu kandydatów · pewność 90%

Każdy wniosek kosztuje około 44 zł. Jeśli pracodawca nie uzupełni braków w 7 dni, traci opłatę. OSR wskazuje, że zwolnień nie przewiduje się celowo.

„Nieusunięcie braków w wyznaczonym terminie powoduje pozostawienie tego wniosku bez rozpoznania, a wniesiona opłata nie podlega zwrotowi.” (art. 1 projektu, art. 77a ust. 5–7 ustawy zmienianej)

Z procedury nie skorzystają zleceniodawcy, agencje rekrutacyjne ani zagraniczni pracodawcy bez działalności w Polsce

dla: zleceniodawcy przy umowach cywilnoprawnych, agencje rekrutacyjne, pracodawcy zagraniczni, pracodawcy bez adresu do doręczeń elektronicznych · pewność 82%

Wniosek może złożyć tylko pracodawca w rozumieniu Kodeksu pracy, który ma REGON i adres do doręczeń elektronicznych. Ministerstwo potwierdza, że nie dotyczy to umów cywilnoprawnych ani pośredników.

„dotyczy jedynie pracowników i kandydatów do pracy w rozumieniu Kodeksu pracy, a nie innych osób, z którymi może łączyć pracodawcę np. umowa cywilnoprawna.” (art. 77a ust. 1, 2 i 4 ustawy zmienianej; uzasadnienie projektu)

Pracodawca musi sam sprawdzić zabezpieczenia dyplomu, choć brakuje narzędzi

dla: pracodawcy, zwłaszcza małe firmy bez wiedzy o zabezpieczeniach dokumentów · pewność 70%

Ustawa wymaga wstępnej weryfikacji zabezpieczeń dyplomów wydanych po 12 lipca 2019 r. W konsultacjach zwracano uwagę, że informacji o zabezpieczeniach trudno szukać, a na skanie części z nich nie da się sprawdzić. Ministerstwo przyznaje, że wzory dyplomów w Rejestrze Dokumentów Publicznych są dopiero w opracowaniu.

„Rejestr w zakresie prezentacji wzorów dokumentów dotyczących ukończenia studiów jest w opracowaniu” (art. 77a ust. 3 ustawy zmienianej; raport z konsultacji)

Brak trybu odwoławczego, bo nie stosuje się Kodeksu postępowania administracyjnego

dla: pracodawcy i absolwenci · pewność 65%

Uczelnia nie wydaje zaświadczenia ani postanowienia, więc nie ma zażalenia na pozostawienie wniosku bez rozpoznania ani na treść odpowiedzi. Projekt nie mówi też, jak absolwent może sprostować błędną informację przekazaną pracodawcy.

„Do wniosków, o których mowa w ust. 2, nie stosuje się przepisów Kpa.” (art. 1 projektu, art. 77a ust. 9 ustawy zmienianej)

Procedura nie obejmuje dyplomów doktorskich ani suplementów do dyplomów

dla: pracodawcy zatrudniający doktorów lub sprawdzający przebieg studiów · pewność 85%

Ministerstwo odrzuciło wnioski Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich i Konferencji Rektorów Uniwersytetów Polskich o rozszerzenie zakresu. Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich wskazywała, że fałszywe bywają też dyplomy doktorskie.

„nie obejmuje potwierdzania danych zawartych w dyplomie doktorskim wydanym w postaci papierowej.” (raport z opiniowania, stanowisko do uwag Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich)

Wrzutki: zmiany innych ustaw

Projekt nie zmienia innych ustaw poza swoim głównym przedmiotem.

Koszty według OSR

Według OSR ustawa nie wpływa na budżet państwa ani budżety samorządów: w tabeli przez 10 lat same zera. Opłata to 0,5% przeciętnego wynagrodzenia z III kwartału poprzedniego roku. Przy kwocie 8771,70 zł daje to 43,86 zł, czyli 44 zł po zaokrągleniu. Płaci pracodawca, pieniądze są przychodem uczelni. OSR szacuje koszt obsługi jednego wniosku na 41,65 zł: 1,5 roboczogodziny liczone od płacy minimalnej 4666 zł brutto, czyli 27,77 zł za godzinę. OSR zarazem nazywa obciążenia uczelni „znacznymi”. Rocznie wydaje się średnio 299 236 dyplomów, a wnioski mogą dotyczyć dyplomów z ostatnich 50 lat. Łącznych wydatków i dochodów uczelni OSR nie szacuje z braku statystyk. Obowiązek dotyczy 343 uczelni publicznych i niepublicznych oraz 4 uczelni kościelnych.

Czego nie wiadomo

  • Liczba wniosków jest nieznana. OSR pisze, że liczba pracodawców jest „trudna do oszacowania”, a uczelnie nie mają statystyk takich zapytań, więc nie wiadomo, jak duże będzie realne obciążenie uczelni.
  • Nie wiadomo, czy uczelnia może uznać słabe uzasadnienie wniosku za brak formalny i zostawić wniosek bez rozpoznania. Ministerstwo pisze, że uczelnia weryfikuje uzasadnienie, ale przepis daje tylko tryb uzupełniania braków.
  • Nie da się ustalić, czy zmiana zmniejszy praktykę żądania od absolwentów dodatkowych zaświadczeń z uczelni. Sygnalizowała to osoba fizyczna w konsultacjach.
  • Jedynym sposobem sprawdzenia, czy wnioskodawca jest prawdziwym pracodawcą, jest numer REGON. Projekt nie opisuje dokładniej ochrony przed fałszywymi wnioskami.

Przebieg prac w Sejmie

  1. 2026-10-08 Projekt wpłynął do Sejmu
  2. 2026-10-20 Skierowano do I czytania w komisjach (ENM)(DER)

Źródła

Opublikował: Jakub Borawski (redaktor) · 06.11.2026, 08:45

Opracowanie przygotowane z pomocą modelu językowego i zatwierdzone przez redakcję. Cytaty zweryfikowane w tekście druku: 22/22. Opublikowano 2026-11-06 07:45 UTC. Jak to powstaje.