Zmiany › BILL · Sejm 10 kad., proces nr 3140 · wersja 1

Nowa, szersza umowa o współpracy Unii Europejskiej z Uzbekistanem

Sejm ma zgodzić się, żeby Prezydent ratyfikował nową umowę UE i państw członkowskich z Uzbekistanem, która zastąpi umowę z 1996 r. i obejmie handel, ochronę marek regionalnych, readmisję i dialog polityczny.

Redakcja: Jakub Borawski · opublikowano 2026-11-06 · wersja 1

Oficjalnie: Rządowy projekt ustawy o ratyfikacji Wzmocnionej umowy o partnerstwie i współpracy między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Uzbekistanu, z drugiej strony, sporządzonej w Brukseli dnia 24 października 2025 r

korzystna +6 plusów / −4 minusów · cytaty potwierdzone 20/20

Ogół obywateli i podatników niewiele odczuje bezpośrednio, bo umowa według uzasadnienia nie zmienia polskiego prawa ani nie kosztuje budżetu. Korzystają eksporterzy, producenci wódek z oznaczeniem geograficznym i służby migracyjne. Słabiej wypadają eksporterzy alkoholu i tytoniu, którzy na równe traktowanie mogą czekać do 10 lat.

Najmocniejszy plus

Polskie wódki z oznaczeniem geograficznym będą chronione na rynku uzbeckim (dla: producenci wyrobów spirytusowych z polskimi oznaczeniami geograficznymi)

Najmocniejszy minus

Na równe traktowanie alkoholu, tytoniu i cukru eksporterzy mogą czekać nawet 10 lat (dla: polscy eksporterzy napojów alkoholowych, wyrobów tytoniowych i cukru)

Co dorzucono do projektu

Projekt nie zmienia innych ustaw poza swoim przedmiotem.

Kogo dotyczy: polscy eksporterzy i inwestorzy działający w Uzbekistanie, producenci polskich wyrobów spirytusowych z oznaczeniem geograficznym, organy celne (Krajowa Administracja Skarbowa), Straż Graniczna, organy ds. cudzoziemców i polskie konsulaty, obywatele Uzbekistanu przebywający w Polsce bez prawa pobytu, obywatele polscy przebywający w Uzbekistanie bez prawa pobytu, Minister Spraw Zagranicznych i administracja rządowa Od kiedy: po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia (art. 2 projektu) · Ustawa nie ma przepisów przejściowych. Sama umowa wejdzie w życie pierwszego dnia drugiego miesiąca po ostatniej notyfikacji wszystkich stron (art. 345 ust. 2 Umowy). Wcześniej UE i Uzbekistan mogą ją stosować tymczasowo (art. 345 ust. 3). Austria i Portugalia złożyły deklaracje w sprawie tymczasowego stosowania. Wobec Uzbekistanu równe traktowanie tytoniu, alkoholu i cukru zacznie obowiązywać po 10 latach albo po wejściu Uzbekistanu do WTO (art. 34 ust. 2 Umowy). Status: w trakcie prac Obszary: UE, przedsiębiorczość, bezpieczeństwo, administracja, prawa obywatelskie, inne

W skrócie

Sama ustawa ma 2 artykuły. Sejm wyraża w niej zgodę na ratyfikację umowy z Uzbekistanem, a ustawa wchodzi w życie 14 dni po ogłoszeniu. Prawie cały druk to tekst umowy po polsku i po angielsku. Umowa ma 356 artykułów, załączniki i protokół o pomocy w sprawach celnych. Zastąpi umowę o partnerstwie z 1996 r. Wprowadza zasady handlu wzorowane na regułach Światowej Organizacji Handlu (WTO), ochronę oznaczeń geograficznych w Uzbekistanie (w tym dla „Polska Wódka / Polish Vodka”) oraz obowiązek przyjmowania z powrotem własnych obywateli, którzy przebywają w drugim państwie nielegalnie. Według uzasadnienia umowa nie wymaga zmian w polskim prawie i nie wywoła bezpośrednich skutków dla budżetu.

Pełne opracowanie

Co się zmienia

Temat	Było	Będzie	Podstawa
Zgoda na ratyfikację umowy	Polska nie była związana Wzmocnioną umową o partnerstwie i współpracy z Uzbekistanem, podpisaną 24 października 2025 r.	Sejm wyraża zgodę, żeby Prezydent ratyfikował umowę. Ustawa nie zawiera innych przepisów.	art. 1 projektu
Zastąpienie umowy z 1996 r.	Według uzasadnienia stosunki regulowała umowa z 1996 r. podpisana we Florencji. Miała 102 artykuły o dość ogólnym charakterze.	Umowa z 1996 r. traci moc i zostaje zastąpiona nową umową. Odesłania do starej umowy w innych umowach traktuje się jako odesłania do nowej.	art. 347 ust. 1 i 2 Umowy
Readmisja osób przebywających nielegalnie	brak w druku (uzasadnienie nie opisuje, jak readmisję regulowała umowa z 1996 r.)	Uzbekistan przyjmuje z powrotem swoich obywateli, którzy nie mają prawa pobytu w państwie UE. Państwa UE robią to samo wobec swoich obywateli w Uzbekistanie. Dokument podróży trzeba wydać w ciągu 30 dni od złożenia wniosku.	art. 15 ust. 1 lit. a–c Umowy
Równe traktowanie towarów w podatkach i przepisach wewnętrznych	brak w druku	Każda strona traktuje towary drugiej strony tak samo jak własne, według zasad art. III GATT 1994. Uzbekistan ma wyjątek dla wyrobów tytoniowych, napojów alkoholowych i białego cukru. Zasada zacznie go wobec nich obowiązywać po 10 latach albo po wejściu Uzbekistanu do WTO, jeśli to nastąpi wcześniej.	art. 34 ust. 1 i 2 Umowy
Zakaz ograniczeń w przywozie i wywozie	brak w druku	Żadna strona nie może wprowadzać ani utrzymywać zakazów ani ograniczeń w przywozie towarów drugiej strony ani w wywozie na jej terytorium. Umowa przewiduje wyjątki.	art. 35 Umowy
Ochrona oznaczeń geograficznych UE w Uzbekistanie	brak w druku	Uzbekistan będzie chronił oznaczenia geograficzne z wykazu w załączniku 7-C. Wśród polskich wyrobów spirytusowych są tam „Polska Wódka / Polish Vodka” i wódka ziołowa z Niziny Północnopodlaskiej aromatyzowana ekstraktem z trawy żubrowej.	art. o oznaczeniach geograficznych w tytule IV Umowy; załącznik 7-C do Umowy
Zawieszenie umowy za naruszenie elementów istotnych	brak w druku	Strona może zawiesić umowę w całości lub w części, jeśli druga strona narusza zobowiązania uznane za elementy istotne w art. 2 i 11 (m.in. zasady demokracji i praw człowieka). Wcześniej strony prowadzą konsultacje, najdłużej 15 dni.	art. 343 ust. 3 Umowy
Nowe organy wspólne	brak w druku	Powstają Rada Współpracy na szczeblu ministrów, Komitet Współpracy, Komitet Współpracy Parlamentarnej i Podkomitet ds. Praw Własności Intelektualnej. Umowa tworzy też mechanizm rozstrzygania sporów.	uzasadnienie, pkt 3 ppkt 1; art. 338 Umowy
Pierwszeństwo protokołu celnego przed umowami dwustronnymi	brak w druku	Protokół o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych ma pierwszeństwo przed dwustronnymi umowami państw członkowskich z Uzbekistanem w zakresie, w jakim są z nim niezgodne.	art. 16 Protokołu w sprawie wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych
Tymczasowe stosowanie umowy	brak w druku	UE i Uzbekistan mogą stosować umowę tymczasowo, w całości lub w części, zanim ratyfikują ją wszystkie państwa członkowskie.	art. 345 ust. 3 Umowy

Na plus

Polskie wódki z oznaczeniem geograficznym będą chronione na rynku uzbeckim

dla: producenci wyrobów spirytusowych z polskimi oznaczeniami geograficznymi · pewność 85%

Załącznik 7-C wymienia polskie oznaczenia wyrobów spirytusowych chronione w Uzbekistanie. To utrudni sprzedaż tam podróbek pod tymi nazwami.

„Herbal vodka from the North Podlasie Lowland aromatised with an extract of” (załącznik 7-C do Umowy)

Mniej barier dla eksportu do Uzbekistanu

dla: polscy eksporterzy towarów · pewność 75%

Umowa zakazuje zakazów i ograniczeń w przywozie oraz wprowadza równe traktowanie towarów w podatkach i przepisach wewnętrznych. Faktyczny wzrost eksportu to oczekiwanie projektodawcy, nie pewny skutek.

„Żadna ze Stron nie przyjmuje ani nie utrzymuje zakazu ani ograniczenia w przywozie jakichkolwiek towarów drugiej” (art. 34 i 35 Umowy)

Szybsze odsyłanie obywateli Uzbekistanu, którzy przebywają w Polsce nielegalnie

dla: Straż Graniczna i organy prowadzące sprawy cudzoziemców · pewność 75%

Uzbekistan zobowiązuje się przyjmować swoich obywateli bez zbędnej zwłoki i wydawać im dokumenty podróży w ciągu 30 dni. Jeśli tego nie zrobi, można użyć europejskiego dokumentu podróży.

„a) Republika Uzbekistanu dokonuje readmisji swoich obywateli, którzy nie spełniają warunków obowiązujących” (art. 15 ust. 1 lit. a i c Umowy)

Brak dodatkowych wydatków publicznych według uzasadnienia

dla: budżet państwa i samorządy · pewność 60%

Uzasadnienie twierdzi, że umowa nie wywoła bezpośrednich skutków finansowych dla budżetu państwa ani samorządów. Nie ma OSR, która by to policzyła.

„Zawarcie Umowy nie wywoła bezpośrednich skutków finansowych dla budżetu” (uzasadnienie, pkt 3 ppkt 4)

UE dostaje narzędzie nacisku w sprawie praw człowieka i demokracji

dla: obywatele Uzbekistanu, organizacje praw człowieka · pewność 60%

Gdy naruszone zostaną elementy istotne umowy, można ją zawiesić po krótkich konsultacjach. Czy to narzędzie będzie użyte, zależy od decyzji politycznych.

„środki. Do celów niniejszego ustępu „odpowiednie środki” mogą obejmować zawieszenie niniejszej Umowy, w całości lub” (art. 343 ust. 3 Umowy)

Stabilniejsze warunki dla polskich inwestorów w Uzbekistanie

dla: polskie firmy inwestujące w Uzbekistanie · pewność 55%

Według uzasadnienia przyjęcie przez Uzbekistan standardów prawa europejskiego zwiększy bezpieczeństwo polskich firm. To twierdzenie projektodawcy.

„standardów prawa europejskiego, co przyczyni się do zwiększenia bezpieczeństwa” (uzasadnienie, pkt 1)

Na minus

Na równe traktowanie alkoholu, tytoniu i cukru eksporterzy mogą czekać nawet 10 lat

dla: polscy eksporterzy napojów alkoholowych, wyrobów tytoniowych i cukru · pewność 85%

Uzbekistan nie musi od razu stosować zasady równego traktowania wobec tych towarów. Zasada zacznie obowiązywać po 10 latach albo po wejściu Uzbekistanu do WTO.

„Wobec Republiki Uzbekistanu w odniesieniu do wyrobów tytoniowych, napojów alkoholowych i cukru białego bez” (art. 34 ust. 2 Umowy)

Firmy i obywatele nie powołają się na umowę bezpośrednio przed sądem

dla: przedsiębiorcy i osoby fizyczne · pewność 85%

Umowa nie daje osobom praw i nie pozwala powoływać się na nią bezpośrednio w krajowych systemach prawnych. Spory rozstrzygają tylko strony umowy, czyli państwa i UE.

„jako dopuszczające bezpośrednie powoływanie się na niniejszą Umowę w wewnętrznych systemach prawnych Stron.” (art. 350 Umowy)

Organ wspólny może zmieniać umowę bez ponownej zgody Sejmu

dla: Sejm i Senat (kontrola parlamentarna) · pewność 60%

Rada Współpracy może decyzjami zmieniać umowę w przypadkach z art. 27 i 28. Druk nie wyjaśnia, jak ważne mogą być te zmiany.

„Rada Współpracy może przyjmować decyzje zmieniające niniejszą Umowę w przypadkach, o których mowa” (art. 346 ust. 2 Umowy)

Polskie konsulaty muszą wydawać dokumenty podróży w ciągu 30 dni

dla: polskie konsulaty i organy wydające dokumenty · pewność 60%

Obowiązek readmisji działa w obie strony. Polska musi przyjmować swoich obywateli, którzy przebywają w Uzbekistanie nielegalnie, i wydawać im dokumenty w terminie.

„b) każde państwo członkowskie dokonuje readmisji swoich obywateli, którzy nie spełniają warunków obowiązujących” (art. 15 ust. 1 lit. b i c Umowy)

Wrzutki: zmiany innych ustaw

Projekt nie zmienia innych ustaw poza swoim głównym przedmiotem.

Koszty według OSR

brak OSR. Uzasadnienie (pkt 3 ppkt 4) twierdzi, że umowa nie wywoła bezpośrednich skutków finansowych dla budżetu państwa i samorządów ani w bieżącym roku, ani w kolejnych latach. Nie podaje żadnych kwot.

Czego nie wiadomo

Przeczytałem w całości ustawę, uzasadnienie, przepisy końcowe umowy, deklaracje i opinię o zgodności z prawem UE. Z ponad 500 stron tekstu umowy przejrzałem tylko wybrane fragmenty (readmisja, handel towarami, oznaczenia geograficzne, przepisy końcowe, protokół celny). W pozostałych tytułach mogą być postanowienia ważne dla konkretnych branż (usługi, zamówienia publiczne, energia, prawa własności intelektualnej).
Według CLAUDE.md 9 stron to skan po OCR. Nie ustaliłem, których stron to dotyczy ani czy wpływa to na sens cytowanych fragmentów.
Druk nie mówi, czy umowa nie obniża ceł. Nie sprawdziłem, czy przewiduje konkretne obniżki stawek celnych.
Nie sprawdziłem pełnej listy polskich oznaczeń geograficznych w załączniku 7-C (poza wyrobami spirytusowymi) ani tego, czy wykaz obejmuje polskie produkty rolno-spożywcze.
Z druku nie wynika, czy UE już stosuje umowę tymczasowo na podstawie art. 345 ust. 3, ani które części.

Przebieg prac w Sejmie

2026-09-23 Projekt wpłynął do Sejmu
2026-09-28 Skierowano do I czytania w komisjach (SZA)(SUE)
2026-10-21 I czytanie w komisjach
2026-10-21 Praca w komisjach po I czytaniu

Źródła

Opublikował: Jakub Borawski (redaktor) · 06.11.2026, 08:45

Opracowanie przygotowane z pomocą modelu językowego i zatwierdzone przez redakcję. Cytaty zweryfikowane w tekście druku: 20/20. Opublikowano 2026-11-06 07:45 UTC. Jak to powstaje.