Zmiany › BILL · Sejm 10 kad., proces nr 1529 · wersja 1

Koniec limitu dwóch kadencji dla wójtów, burmistrzów i prezydentów miast

Wójt, burmistrz i prezydent miasta będą mogli startować bez limitu kadencji. Kandydat na wójta będzie mógł w tych samych wyborach kandydować także do rady powiatu lub sejmiku województwa.

Redakcja: Jakub Borawski · opublikowano 2026-11-06 · wersja 1

Oficjalnie: Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy

mieszana +5 plusów / −4 minusów · cytaty potwierdzone 12/12

Projekt poszerza bierne prawo wyborcze i swobodę wyborców, ale osłabia gwarancję wymiany władzy w gminach. Projektodawca sam przyznaje to ryzyko. Bilans jest wyraźnie korzystny dla urzędujących wójtów i komitetów wyborczych, a mniej korzystny dla nowych kandydatów i mieszkańców gmin zdominowanych przez jedną osobę.

Najmocniejszy plus

Osoby wybrane już 2 razy na wójta, burmistrza lub prezydenta miasta odzyskują prawo, żeby znowu kandydować w swojej gminie. (dla: wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast po 2 kadencjach w tej samej gminie)

Najmocniejszy minus

Tekst projektu nie zgadza się z uzasadnieniem i deklarowanymi skutkami regulacji. Projekt ma też usterki redakcyjne. (dla: jakość procesu legislacyjnego)

Co dorzucono do projektu

Projekt nie zmienia innych ustaw poza swoim przedmiotem.

Kogo dotyczy: wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast sprawujący drugą kadencję lub wybrani wcześniej 2 razy w tej samej gminie, kandydaci na wójta, burmistrza i prezydenta miasta, wyborcy w wyborach samorządowych (gminy, powiaty, województwa), kandydaci do rad powiatów i sejmików województw oraz ich konkurenci na listach, komitety wyborcze i partie polityczne, gminne komisje wyborcze Od kiedy: po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia (przepis umieszczono w druku przed nagłówkiem „Art. 2”, a sam art. 2 jest pusty) · Brak. Deklarowane skutki regulacji wprost stwierdzają, że projekt nie zawiera przepisów przejściowych ani dostosowujących, bo uchylane przepisy nie wywołują trwających skutków prawnych. Status: w trakcie prac Obszary: samorząd, prawa obywatelskie

W skrócie

Projekt posłów PSL zmienia ustawę z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy w 3 miejscach. Po pierwsze, uchyla przepis, który odbiera prawo do kandydowania na wójta w danej gminie osobie wybranej tam już 2 razy. Wójt, burmistrz i prezydent miasta będą więc mogli ubiegać się o kolejne kadencje bez ograniczeń. Po drugie, kandydat na wójta nie będzie już miał zakazu jednoczesnego startu do rady powiatu i do sejmiku województwa. Gminna komisja wyborcza przestanie też skreślać takiego kandydata z listy. Ustawa ma wejść w życie 6 miesięcy po ogłoszeniu. Według deklarowanych skutków regulacji projekt nie wywołuje kosztów dla budżetu państwa ani samorządów.

Pełne opracowanie

Co się zmienia

Temat	Było	Będzie	Podstawa
Limit 2 kadencji wójta, burmistrza i prezydenta miasta	Według opinii Biura Ekspertyz dołączonej do druku osoba wybrana wcześniej 2 razy na wójta w danej gminie nie ma prawa wybieralności w wyborach wójta w tej gminie (art. 11 § 4 Kodeksu wyborczego).	Przepis zostaje uchylony. Nie ma limitu liczby kadencji. Ta sama osoba może kandydować w tej samej gminie dowolną liczbę razy.	art. 1 pkt 1 projektu, art. 11 § 4 Kodeksu wyborczego
Jednoczesne kandydowanie na wójta i do rady powiatu albo sejmiku województwa	Według opinii Biura Ekspertyz kandydat na wójta nie może jednocześnie kandydować do rady powiatu ani do sejmiku województwa (art. 472 § 2 zdanie pierwsze Kodeksu wyborczego).	Zdanie pierwsze zostaje uchylone. Kandydat na wójta może w tych samych wyborach startować też do rady powiatu lub sejmiku. Pozostała część art. 472 § 2 zostaje. Druk nie podaje jej treści.	art. 1 pkt 2 projektu, art. 472 § 2 zdanie 1 Kodeksu wyborczego
Skreślanie kandydata na wójta z listy przez gminną komisję wyborczą	Według opinii Biura Ekspertyz gminna komisja wyborcza skreśla z listy kandydata na wójta, który kandyduje jednocześnie do rady powiatu lub sejmiku województwa (art. 483 § 1 pkt 4 lit. b i c Kodeksu wyborczego).	Te podstawy skreślenia znikają. Start do rady powiatu albo sejmiku nie usuwa już kandydata z wyborów wójta.	art. 1 pkt 3 projektu, art. 483 § 1 pkt 4 lit. b i c Kodeksu wyborczego

Na plus

Osoby wybrane już 2 razy na wójta, burmistrza lub prezydenta miasta odzyskują prawo, żeby znowu kandydować w swojej gminie.

dla: wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast po 2 kadencjach w tej samej gminie · pewność 95%

Projekt wprost uchyla przepis, który odbiera im prawo wybieralności. Według deklarowanych skutków regulacji znaczna część włodarzy wybranych w 2024 r. objęła drugą kadencję.

„znaczna część z nich objęła drugą kadencję i w przyszłości mogłaby być wyłączona z ponownego” (art. 1 pkt 1 projektu, art. 11 § 4 Kodeksu wyborczego)

Wyborcy będą mogli ponownie wybrać wójta, którego dobrze oceniają, nawet po 2 kadencjach.

dla: wyborcy w gminach zadowoleni z obecnego wójta, burmistrza lub prezydenta miasta · pewność 80%

Wyborcy będą mieli szerszy wybór, bo z wyborów nie wypada urzędujący włodarz. To główny argument uzasadnienia.

„Jeśli społeczność lokalna jest” (art. 1 pkt 1 projektu; uzasadnienie)

Kandydat na wójta będzie mógł w tych samych wyborach startować także do rady powiatu albo sejmiku województwa. Gminna komisja nie skreśli go za to z listy.

dla: kandydaci na wójta, burmistrza i prezydenta miasta · pewność 90%

Projekt uchyla zakaz z art. 472 § 2 zdanie 1 oraz sankcję skreślenia z art. 483 § 1 pkt 4 lit. b i c. Kandydat, który przegra wybory wójta, może zdobyć mandat radnego.

„jednoczesnego ubiegania się o mandat radnego wojewódzkiego czy powiatowego.” (art. 1 pkt 2 i 3 projektu)

Komitety wyborcze mogą wystawić rozpoznawalnych kandydatów na wójta także na listach do powiatu i sejmiku. Według deklarowanych skutków regulacji może to obniżyć koszty kampanii.

dla: komitety wyborcze i partie polityczne · pewność 60%

Wnioskodawcy wprost przedstawiają jednoczesne kandydowanie jako sposób na budowanie zaplecza politycznego. Mówią też o możliwej konsolidacji kampanii. To twierdzenie projektodawcy, a nie wyliczenie.

„może ułatwić mniejsze koszty kampanii wyborczych przez ich konsolidację.” (art. 1 pkt 2 projektu; uzasadnienie; DSR pkt [6] lit. c)

Według deklarowanych skutków regulacji długie rządy tego samego włodarza mogą sprzyjać ciągłości inwestycji i strategii rozwoju gminy.

dla: gminy realizujące wieloletnie inwestycje oraz ich partnerzy gospodarczy · pewność 50%

To prognoza projektodawcy. Druk nie zawiera danych, które by ją potwierdzały.

„możliwość kontynuacji polityk rozwoju gospodarczego bez przerywania ich rytmu przez zakaz” (DSR pkt [5] lit. d)

Na minus

Słabnie mechanizm wymiany władzy w gminach. Rośnie ryzyko utrwalenia lokalnych układów. Projektodawca sam przyznaje to w deklarowanych skutkach regulacji.

dla: mieszkańcy gmin, zwłaszcza małych · pewność 60%

Uchylenie limitu kadencji pozwala tej samej osobie rządzić bez ograniczenia czasu. Wśród negatywnych skutków dokument wymienia spadek przejrzystości i osłabienie wymiany elit.

„- ryzyko utrwalenia układów lokalnych i spadku przejrzystości w sprawowaniu władzy,” (art. 1 pkt 1 projektu; DSR pkt [4] lit. d)

Nowym kandydatom trudniej będzie wygrać z urzędującym wójtem, który może startować bez końca.

dla: nowi kandydaci i środowiska opozycyjne w gminach · pewność 60%

Limit kadencji gwarantował co jakiś czas wybory bez urzędującego włodarza. Po jego uchyleniu ta gwarancja znika. Deklarowane skutki regulacji wskazują na trudność w dopuszczeniu nowych środowisk.

„z ograniczoną rotacją władzy i trudnością w dopuszczeniu nowych środowisk do udziału w życiu” (art. 1 pkt 1 projektu; DSR pkt [4] lit. c)

Popularny kandydat na wójta może przyciągać głosy na liście do powiatu lub sejmiku, a potem nie objąć tam mandatu, jeśli wygra wybory wójta.

dla: wyborcy w wyborach do rad powiatów i sejmików województw; pozostali kandydaci na tych listach · pewność 50%

Uzasadnienie zakłada, że kandydat zdobędzie reprezentację „niezależnie od wyników” w jednej z ról. Czyli w praktyce obejmie jedną funkcję. Druk nie mówi, co się dzieje, gdy kandydat wygra oba wybory. Wniosek o skutkach jest moim wnioskowaniem.

„szerszego zaplecza politycznego i zapewniania reprezentacji niezależnie od wyników w” (art. 1 pkt 2 i 3 projektu; uzasadnienie)

Tekst projektu nie zgadza się z uzasadnieniem i deklarowanymi skutkami regulacji. Projekt ma też usterki redakcyjne.

dla: jakość procesu legislacyjnego · pewność 85%

Deklarowane skutki regulacji mówią o całkowitym uchyleniu art. 472 § 2, łącznie z ograniczeniem terytorialnym kandydowania do rady gminy. Tymczasem projekt uchyla tylko zdanie 1. Deklarowane skutki regulacji pomijają też zmianę w art. 483. Przepis o wejściu w życie stoi przed nagłówkiem „Art. 2”, a sam art. 2 jest pusty. W tytule ustawy zmienianej powtórzono słowa „z dnia”.

„W rezultacie uznano, że jedynie całkowite uchylenie art. 11 § 4 oraz art. 472 § 2, jako przepisów” (art. 1 pkt 2 i art. 2 projektu; DSR pkt [1] i [2])

Wrzutki: zmiany innych ustaw

Projekt nie zmienia innych ustaw poza swoim głównym przedmiotem.

Koszty według OSR

Druk nie zawiera klasycznej OSR, tylko „Deklarowane skutki regulacji”. Według nich projekt nie wywołuje skutków finansowych dla budżetu państwa, budżetów samorządów ani innych jednostek sektora finansów publicznych. Nie wymaga też dodatkowych środków. Nie podano żadnych kwot. Dokument uzasadnia to tym, że rejestracja kandydatów, druk kart, organizacja głosowania i liczenie głosów się nie zmieniają. Podaje też skalę: 2477 gmin, około 380 powiatów, 16 województw, ponad 230 tys. kandydatów w wyborach w 2024 r. i około 300–500 komitetów wyborczych. Jako możliwy skutek pośredni wskazuje niższe koszty kampanii dzięki ich połączeniu.

Czego nie wiadomo

Druk nie podaje, co zawiera zdanie 2 art. 472 § 2 Kodeksu wyborczego, które zostaje w mocy. Nie wiadomo więc, czy ograniczenie terytorialne kandydowania do rady gminy, o którym mówią deklarowane skutki regulacji, rzeczywiście znika.
Druk nie mówi, co się dzieje, gdy kandydat wygra jednocześnie wybory wójta i mandat w radzie powiatu lub sejmiku. Nie omawia też zasad niepołączalności mandatów.
Brak przepisów przejściowych. Druk nie wyjaśnia, czy zmiana obejmie wybory przedterminowe zarządzone tuż po wejściu ustawy w życie.
Wpływ na ciągłość inwestycji i na konkurencję w gminach to tylko prognozy projektodawcy. W druku nie ma danych.

Przebieg prac w Sejmie

2025-07-04 Projekt wpłynął do Sejmu
2025-07-10 Opinia organizacji samorządowej
2025-09-05 Skierowano do I czytania na posiedzeniu Sejmu (Sejm)
2025-09-12 I czytanie na posiedzeniu Sejmu (NKK)głosowanie: za 201, przeciw 213, wstrz. 4
2025-10-29 Praca w komisjach po I czytaniu
2026-01-08 II czytanie na posiedzeniu Sejmu — skierowano ponownie do komisji w celu przedstawienia sprawozdania (NKK)
2026-10-20 Praca w komisjach po II czytaniu
2026-10-22 III czytanie na posiedzeniu Sejmu — odrzucono głosowanie: za 213, przeciw 215, wstrz. 9

Źródła

Opublikował: Jakub Borawski (redaktor) · 06.11.2026, 01:50

Opracowanie przygotowane z pomocą modelu językowego i zatwierdzone przez redakcję. Cytaty zweryfikowane w tekście druku: 12/12. Opublikowano 2026-11-06 00:50 UTC. Jak to powstaje.