Jedna ustawa o sankcjach: krajowa lista sankcyjna, kary do 20 mln zł i nowe przestępstwa

Mniej gwarancji proceduralnych przy wpisie na listę

dla: osoby i firmy wpisane na krajową listę · pewność 90%

Od decyzji nie przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie. Decyzja jest wykonywana natychmiast, a minister może ograniczyć jej uzasadnienie. Utrudnia to obronę przed sądem.

„Od decyzji, o której mowa w ust. 1, nie służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz podlega ona natychmiastowemu wykonaniu.” (art. 8 ust. 6–7 projektu)

Sankcja działa nawet po wygranej w pierwszej instancji, aż do prawomocnego wyroku

dla: osoby i firmy wpisane na listę, także na podstawie specustawy · pewność 85%

Wyłączono przepis, który pozwala sądowi wstrzymać wykonanie uchylonej decyzji. Decyzja obowiązuje do uprawomocnienia się wyroku.

„Do chwili uprawomocnienia się wyroku zaskarżona decyzja zachowuje moc.” (art. 9 ust. 4–5 projektu; art. 86 pkt 1 i 5 projektu)

Decyzję doręcza się przez publikację w BIP, co grozi przeoczeniem terminu na skargę

dla: osoby i firmy wpisane na listę · pewność 75%

Termin na skargę i natychmiastowa wykonalność biegną od dnia po publikacji w BIP, bez doręczenia indywidualnego.

„Zawiadomienie stron o decyzji, o której mowa w art. 8 ust. 1, następuje przez jej udostępnienie w Biuletynie Informacji Publicznej” (art. 9 ust. 1–2 projektu)

Nieostre przesłanki wpisu pozwalają objąć sankcjami na podstawie samego prawdopodobieństwa

dla: przedsiębiorcy i osoby powiązane z podmiotami z państw objętych sankcjami · pewność 60%

Wystarczy prawdopodobieństwo wykorzystania majątku do wspierania sankcjonowanych albo powiązanie osobiste lub gospodarcze. Pojęcia te są szerokie.

„wobec których istnieje prawdopodobieństwo wykorzystania przez nie środków finansowych lub zasobów gospodarczych w celu wspierania osób lub podmiotów, o których mowa w lit. a” (art. 4 pkt 2 lit. b–d projektu)

Przejęcie majątku może nastąpić bez odszkodowania

dla: właściciele majątku objętego zarządem w celu przejęcia · pewność 90%

Na zasadzie wzajemności odszkodowanie może zostać obniżone albo nie przysługiwać wcale. Decyduje ocena praktyki państwa trzeciego. To samo dodano do specustawy.

„na zasadzie wzajemności osobie lub podmiotowi, o których mowa w art. 4 pkt 2, odszkodowanie nie przysługuje albo podlega ono proporcjonalnemu ograniczeniu” (art. 29 ust. 4 projektu; art. 86 pkt 6 lit. b projektu)

Brak roszczeń odszkodowawczych za działania zarządcy i państwa

dla: właściciele majątku objętego zarządem · pewność 90%

Właściciel nie może żądać odszkodowania od Skarbu Państwa, zarządcy ani nabywcy, także gdy zarząd był prowadzony źle.

„Osobie lub podmiotowi, do których należą środki finansowe lub zasoby gospodarcze objęte zarządem w celu zbycia lub zarządem w celu przejęcia własności, nie przysługują roszczenia odszkodowawcze wobec:” (art. 32 projektu)

Transakcje udziałami wymagają zgody ministra pod rygorem nieważności

dla: wspólnicy, inwestorzy i banki przyjmujące zastaw na udziałach firm z listy · pewność 85%

Każda sprzedaż lub zastaw udziałów wymaga wniosku i decyzji, na którą minister ma miesiąc. Transakcja bez zgody jest nieważna.

„Zbycie lub obciążenie udziałów lub akcji podmiotu wpisanego na listę dokonane bez wymaganej zgody ministra właściwego do spraw gospodarki jest nieważne.” (art. 11 projektu)

Zniesienie sankcji nie złagodzi odpowiedzialności sprawcy

dla: osoby oskarżone o naruszenie sankcji · pewność 90%

Przepis wyłącza zasadę stosowania ustawy względniejszej dla sprawcy, nawet w zakresie zatarcia skazania. Uzasadnienie przyznaje, że to wyjątek od ogólnej reguły.

„do czynu tego stosuje się przepisy obowiązujące w czasie jego popełnienia, nie wyłączając przepisów o zatarciu skazania” (art. 69 projektu)

Szeroki katalog naruszeń i wysokie kary zwiększają ryzyko i koszty compliance

dla: przedsiębiorcy świadczący usługi (IT, AI, księgowość, turystyka, reklama, transport) · pewność 75%

Katalog obejmuje 29 typów naruszeń, z karą do 20 mln zł. Według OSR firmy mogą być poddane dodatkowym kontrolom i postępowaniom.

„świadczą inne usługi, w szczególności usługi rachunkowe, audytowe, księgowe lub doradztwa podatkowego” (art. 55 pkt 10 i art. 59 ust. 1 projektu)

Więzienie także za nieumyślne naruszenie przy towarach podwójnego zastosowania

dla: eksporterzy i spedytorzy towarów podwójnego zastosowania · pewność 80%

Błąd w klasyfikacji towaru popełniony bez zamiaru może skończyć się karą od 3 miesięcy do 5 lat więzienia.

„Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 4 działa nieumyślnie, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.” (art. 65 ust. 5 projektu)

Więcej podsłuchów i kontroli operacyjnej

dla: obywatele (prywatność), osoby prowadzące działalność gospodarczą · pewność 70%

Przestępstwa sankcyjne dodano do katalogów, w których można stosować podsłuch procesowy i kontrolę operacyjną Policji, ABW i KAS.

„przestępstw określonych w rozdziale 6 ustawy z dnia” (art. 70, art. 72, art. 78 i art. 84 pkt 8 projektu)

Wyłączenie dla pomocy humanitarnej jest tylko w uzasadnieniu, nie w przepisach

dla: organizacje humanitarne i ich pracownicy · pewność 60%

Dyrektywa przewiduje wyłączenie w art. 3 ust. 5. Projekt nie ma takiego przepisu. Uzasadnienie i tabela zgodności powołują się na doktrynę, mimo uwag Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża.

„pomoc humanitarna lub mające na celu zaspokojenie podstawowych potrzeb ludzkich, świadczone zgodnie z zasadami humanitaryzmu” (rozdział 6 projektu (brak przepisu); uzasadnienie do rozdziału 6)

Koszty zarządu i odszkodowań mogą przekroczyć limit 1 mln zł rocznie

dla: budżet państwa · pewność 60%

OSR przyznaje, że skali wydatków nie da się oszacować. Limit ma mechanizm korygujący, który może ograniczyć finansowanie zarządów.

„W latach 2027–2036 maksymalny limit wydatków z budżetu państwa dla części budżetowej 20 – Gospodarka, będących skutkiem finansowym niniejszej ustawy, wynosi 10 mln zł” (art. 94 projektu)

Służba Kontrwywiadu Wojskowego dostaje szeroki dostęp do tajemnicy skarbowej, wykraczający poza sankcje

dla: podatnicy; jakość procesu legislacyjnego · pewność 65%

Dostęp jest powiązany z wszystkimi zadaniami z art. 5 ust. 1 ustawy o SKW, a nie tylko ze sprawami sankcyjnymi. Dodano go na wniosek SKW w konsultacjach.

„Służbie Kontrwywiadu Wojskowego – w zakresie niezbędnym do realizacji zadań określonych w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r.” (art. 74 pkt 1, 2 lit. b, 3 lit. a i 4 projektu)

Nowy zakaz tranzytu i przepadek towaru w specustawie bez rzetelnego uzasadnienia

dla: przewoźnicy i spedytorzy; jakość procesu legislacyjnego · pewność 60%

Art. 14e to nowa materia: zakaz, zajęcie i przepadek towaru. Uzasadnienie opisuje go tylko jako dostosowanie terminologii.

„Zakazuje się tranzytu przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej towarów przewożonych w wyniku transakcji, w których uczestniczą osoba lub podmiot wpisane na listę” (art. 86 pkt 9 projektu)

Skrócone ponowne konsultacje

dla: jakość procesu legislacyjnego · pewność 80%

Na uwagi do zaktualizowanego projektu dano tylko 7 dni, z powodu spóźnionej implementacji dyrektywy.

„z terminem na zgłaszanie uwag 7 dni. Skrócony termin na zajęcie stanowiska wynikał z konieczności pilnego wdrożenia” (raport z konsultacji)