Zmiany › BILL · Sejm 10 kad., proces nr 3234 · wersja 1
Gmina dłużej zapewnia lokal zamienny starym lokatorom z czynszem regulowanym, do końca 2028 r.
Posłowie chcą, żeby gminy do 31 grudnia 2028 r. (a nie tylko do końca 2024 r.) zapewniały lokal zamienny i płaciły za przeprowadzkę najemcom z dawnym czynszem regulowanym, gdy budynek idzie do remontu lub rozbiórki.
Oficjalnie: Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Dla wąskiej grupy starszych najemców z dawnym czynszem regulowanym, a także dla właścicieli budynków, projekt jest korzystny. Przywraca gwarancję lokalu zamiennego od gminy. Koszty ponoszą jednak gminy, głównie Warszawa, bez wsparcia z budżetu państwa. Szacunek kosztów jest niepełny, a działanie wstecz od 2025 r. rodzi ryzyko prawne.
Najmocniejszy plus
Najemcy z dawnym czynszem regulowanym znów mają ustawową gwarancję lokalu zamiennego od gminy, gdy budynek idzie do remontu lub rozbiórki. (dla: najemcy, którzy w 2001 r. płacili czynsz regulowany i mieszkają w budynkach przeznaczonych do remontu lub rozbiórki)
Najmocniejszy minus
Gminy dostają koszt bez dodatkowych pieniędzy z budżetu państwa. (dla: gminy, w szczególności m.st. Warszawa, oraz ich mieszkańcy)
Co dorzucono do projektu
Projekt nie zmienia innych ustaw poza swoim przedmiotem.
W skrócie
Projekt zmienia jeden przepis: art. 32 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Chodzi o najemców, którzy płacili czynsz regulowany w dniu poprzedzającym wejście w życie tej ustawy. Właściciel może im wypowiedzieć najem, gdy budynek trzeba opróżnić z powodu remontu albo rozbiórki. Wtedy lokal zamienny ma zapewnić gmina i to ona płaci za przeprowadzkę. Ten szczególny obowiązek gminy wygasł z końcem 2024 r. Projekt przedłuża go do 31 grudnia 2028 r. Ustawa ma wejść w życie dzień po ogłoszeniu, ale z mocą wsteczną od 1 stycznia 2025 r. Według uzupełnionego uzasadnienia sama Warszawa wyda na to od około 1,2 do 2,8 mln zł rocznie.
Pełne opracowanie
Co się zmienia
| Temat | Było | Będzie | Podstawa |
|---|---|---|---|
| Do kiedy gmina musi zapewnić lokal zamienny i pokryć koszty przeprowadzki | Według uzasadnienia gmina miała ten obowiązek tylko do 31 grudnia 2024 r. Od 2025 r. przepis szczególny nie działa. Wtedy według opinii Biura Ekspertyz lokal zamienny ma zapewnić właściciel budynku (art. 10 ust. 4 ustawy). | Obowiązek gminy będzie trwał do 31 grudnia 2028 r. Według uzasadnienia krąg uprawnionych najemców, powód wypowiedzenia i zakres obowiązku gminy się nie zmieniają. | art. 1 projektu, art. 32 ustawy o ochronie praw lokatorów |
| Działanie wstecz od 1 stycznia 2025 r. | brak w druku (obowiązek wygasł 31 grudnia 2024 r. i nic go nie zastąpiło) | Ustawa wchodzi w życie dzień po ogłoszeniu, ale z mocą od 1 stycznia 2025 r. Według uzasadnienia obejmie więc też okres od 1 stycznia 2025 r. do dnia wejścia w życie. | art. 2 projektu |
Na plus
Najemcy z dawnym czynszem regulowanym znów mają ustawową gwarancję lokalu zamiennego od gminy, gdy budynek idzie do remontu lub rozbiórki.
dla: najemcy, którzy w 2001 r. płacili czynsz regulowany i mieszkają w budynkach przeznaczonych do remontu lub rozbiórki · pewność 90%
Przepis wprost wskazuje gminę jako stronę, która zapewnia lokal zamienny do końca 2028 r. Według uzasadnienia chodzi o to, żeby ci najemcy nie stracili gwarancji.
„przeprowadzki spoczywa, do dnia 31 grudnia 2028 r., na właściwej gminie.” (art. 1 projektu, art. 32 ustawy o ochronie praw lokatorów)
Najemca nie płaci sam za przeprowadzkę. Koszty pokrywa gmina.
dla: najemcy, którzy w 2001 r. płacili czynsz regulowany, zwłaszcza osoby starsze i niezamożne · pewność 85%
Art. 32 obejmuje także pokrycie kosztów przeprowadzki. Według uzasadnienia zmniejszy to obciążenie finansowe gospodarstw domowych.
„Pokrycie kosztów przeprowadzki przez właściwą gminę ograniczy obciążenie finansowe najemcy” (art. 1 projektu; uzasadnienie, część o wpływie na gospodarstwa domowe)
Właściciele budynków przeznaczonych do remontu lub rozbiórki nie muszą sami szukać lokalu zamiennego dla tej grupy najemców. Obowiązek przechodzi na gminę.
dla: właściciele budynków, w tym właściciele nieruchomości zwróconych w Warszawie · pewność 70%
Według opinii Biura Ekspertyz zasadą jest, że lokal zamienny zapewnia właściciel. Art. 32 to wyjątek, który zdejmuje ten obowiązek z właściciela. Wniosek o skutku dla właścicieli wynika z zestawienia przepisów, a nie z jednego zdania projektu.
„w razie konieczności opróżnienia lokalu w remontowanym lub rozbieranym” (art. 1 projektu; opinia Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji z 2 stycznia 2025 r.)
Na minus
Gminy dostają koszt bez dodatkowych pieniędzy z budżetu państwa.
dla: gminy, w szczególności m.st. Warszawa, oraz ich mieszkańcy · pewność 90%
Uzupełnione uzasadnienie szacuje koszt przygotowania lokali w samej Warszawie na 1,2–2,8 mln zł rocznie. Nie przewiduje dotacji ani nowego źródła dochodów. Ogólnopolskie Porozumienie Organizacji Samorządowych zaopiniowało projekt negatywnie właśnie z tego powodu.
„Projektowana ustawa nie przewiduje utworzenia nowego źródła dochodów ani odrębnej dotacji” (uzasadnienie, część o źródłach finansowania; opinia OPOS z 21 stycznia 2025 r.)
Szacunek kosztów jest niepełny i dotyczy tylko Warszawy.
dla: gminy i podatnicy lokalni · pewność 80%
Wnioskodawcy sami piszą, że szacunek nie obejmuje kosztów przeprowadzek, utrzymania lokali ani pozyskania lokali spoza zasobu gminy. Brakuje danych dla innych gmin. Rzeczywiste koszty mogą więc być wyższe.
„Nie obejmują one kosztów przeprowadzek, kosztów utrzymania lokali ani ewentualnych kosztów” (uzasadnienie, część o skutkach finansowych)
Działanie wstecz od 1 stycznia 2025 r. tworzy niepewność prawną co do spraw z okresu przerwy.
dla: gminy, właściciele budynków i najemcy, którym wypowiedziano najem w 2025 r. i 2026 r. · pewność 65%
Ustawa ma obejmować okres od 1 stycznia 2025 r. do wejścia w życie. Wnioskodawcy sami przyznają, że trzeba to ocenić pod kątem zasady niedziałania prawa wstecz. Projekt nie mówi, co ze sprawami, w których lokal zamienny zapewnił już właściciel. Przerwa w obowiązywaniu wydłuża się, bo projekt wciąż nie jest uchwalony.
„Jednocześnie wnioskodawcy wskazują, że rozwiązanie to wymaga oceny pod kątem konstytucyjnych” (art. 2 projektu; uzasadnienie, część o mocy ustawy od 1 stycznia 2025 r.)
Opisy skutków finansowych w druku sobie przeczą.
dla: jakość procesu legislacyjnego · pewność 85%
Pierwotne uzasadnienie i deklarowane skutki regulacji twierdzą, że projekt nie nakłada nowych zadań i nie wymaga większych dochodów gmin. Uzupełnienie z 2026 r. podaje jednak konkretne koszty i potrzebę przygotowania około 20 lokali rocznie w Warszawie.
„wejście w życie projektowej regulacji nie spowoduje nałożenia nowych zadań na gminy,” (deklarowane skutki regulacji, pkt 6; uzasadnienie uzupełniające, część o skutkach finansowych)
Wrzutki: zmiany innych ustaw
Projekt nie zmienia innych ustaw poza swoim głównym przedmiotem.
Koszty według OSR
Pierwotne deklarowane skutki regulacji: brak skutków dla budżetu państwa. Projekt ma wpływ na budżety gmin, ale według wnioskodawców nie nakłada nowych zadań i nie wymaga większych dochodów ani subwencji. Uzupełnione uzasadnienie z września 2026 r. podaje szacunek dla Warszawy: około 40 osób rocznie, około 20 lokali po 40 m², czyli 800 m² rocznie, przy koszcie remontu 1 500–3 500 zł za 1 m². Daje to około 1,2–2,8 mln zł rocznie i około 4,8–11,2 mln zł przez 4 lata. Kwoty nie obejmują przeprowadzek, utrzymania lokali ani pozyskania lokali spoza zasobu gminy. Płacą budżety gmin. Projekt nie przewiduje dotacji z budżetu państwa.
Czego nie wiadomo
- Druk nie podaje pełnego obecnego brzmienia art. 32. Uzasadnienie twierdzi, że zmienia się tylko data. Nowe brzmienie zawiera jednak słowa 'temu najemcy'. Nie da się sprawdzić, czy to tylko kosmetyka.
- Nie wiadomo, czy obowiązek gminy obejmie wypowiedzenia złożone między 1 stycznia 2025 r. a wejściem ustawy w życie. Nie wiadomo też, co ze sprawami, w których właściciel już zapewnił lokal zamienny.
- Projekt nie mówi, co z wypowiedzeniami złożonymi przed końcem 2028 r., jeśli lokal zamienny trzeba zapewnić już po tej dacie.
- Dane o skali zjawiska (około 40 osób rocznie) dotyczą tylko Warszawy. Wnioskodawcy sami piszą, że to szacunki do weryfikacji. Brak danych dla innych gmin.
- Fragment uzasadnienia na stronie 17, w części o skutkach społecznych, jest zniszczony przez OCR i nieczytelny.
- Pierwotne uzasadnienie podaje publikator ustawy 'Dz. U. z 2016 r. poz. 1610', a projekt podaje 'Dz. U. z 2023 r. poz. 725'. Prawdopodobnie to nieaktualne odesłanie w uzasadnieniu.
Przebieg prac w Sejmie
- 2024-12-20 Projekt wpłynął do Sejmu
- 2025-01-02 Opinia organizacji samorządowej
- 2026-10-20 Skierowano do I czytania w komisjach (STR)(INF)
Źródła
Opublikował: Jakub Borawski (redaktor) · 06.11.2026, 01:51
Opracowanie przygotowane z pomocą modelu językowego i zatwierdzone przez redakcję. Cytaty zweryfikowane w tekście druku: 9/9. Opublikowano 2026-11-06 00:51 UTC. Jak to powstaje.