Zmiany › BILL · Sejm 10 kad., proces nr 3172 · wersja 1
Dzwony i nagłośnienie kościołów bez limitów hałasu
Posłowie chcą, żeby urząd nie mógł nakazać parafii ani innej wspólnocie religijnej ograniczenia hałasu z dzwonów i nagłośnienia, a zakaz nagłaśniania w miastach nie obejmował praktykowania kultu religijnego.
Oficjalnie: Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska
Projekt wyraźnie korzysta z perspektywy wspólnot religijnych i wiernych, bo zdejmuje z nich obowiązki dotyczące hałasu. Kosztem jest ochrona mieszkańców okolic obiektów kultu: tracą oni narzędzie administracyjne, a w zamian nie dostają żadnych limitów głośności ani godzin.
Najmocniejszy plus
Parafie i inne wspólnoty religijne nie dostaną decyzji nakazującej ograniczenie hałasu z dzwonów i nagłośnienia. (dla: parafie i inne wspólnoty religijne)
Najmocniejszy minus
Mieszkańcy, którym przeszkadza hałas z dzwonów lub nagłośnienia obiektu kultu, tracą drogę administracyjną do ograniczenia tego hałasu decyzją o dopuszczalnym poziomie hałasu. (dla: mieszkańcy okolic kościołów i innych obiektów kultu)
Co dorzucono do projektu
Projekt nie zmienia innych ustaw poza swoim przedmiotem.
W skrócie
Projekt zmienia 2 przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska. Pierwsza zmiana dopisuje instalacje i systemy nagłaśniające związane z kultem religijnym do listy wyjątków, dla których urząd nie wydaje decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu. Taką listę mają już dziś drogi, koleje i lotniska. Druga zmiana rozszerza wyjątek od zakazu używania nagłośnienia w miastach i na terenach zabudowanych. Dziś wyjątek obejmuje uroczystości i imprezy związane z kultem religijnym, a po zmianie obejmie każde „praktykowanie kultu religijnego”, czyli także codzienne użycie. Według uzasadnienia chodzi o ochronę dzwonów kościelnych przed skargami mieszkańców i rozbieżnymi wyrokami sądów. Przepisy nie wskazują konkretnej religii i nie wprowadzają żadnych limitów głośności ani godzin.
Pełne opracowanie
Co się zmienia
| Temat | Było | Będzie | Podstawa |
|---|---|---|---|
| Brak decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu dla instalacji związanych z kultem religijnym | Według uzasadnienia parafia jest „zakładem” w rozumieniu ustawy Prawo ochrony środowiska, a dzwony są „instalacją”. Gdy hałas przekracza normy, organ ochrony środowiska wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu. Wyjątki dotyczyły tylko dróg, linii kolejowych, linii tramwajowych, kolei linowych, portów, lotnisk i osób fizycznych niebędących przedsiębiorcami. | Decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu nie wydaje się także wtedy, gdy hałas powstaje w związku z eksploatacją instalacji lub systemów nagłaśniających dotyczących kultu religijnego. Projekt nie wprowadza w zamian żadnego innego mechanizmu ograniczania tego hałasu. | art. 1 pkt 1 projektu (art. 115a ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska) |
| Szerszy wyjątek od zakazu używania nagłośnienia w miastach i na terenach zabudowanych | Zakazu używania instalacji i urządzeń nagłaśniających na publicznie dostępnych terenach miast, terenach zabudowanych i terenach rekreacyjnych nie stosowano do okazjonalnych uroczystości oraz do „uroczystości i imprez związanych z kultem religijnym”. Według uzasadnienia codzienne nagłaśnianie dzwonów, pieśni czy nabożeństw na zewnątrz nie mieściło się w tym wyjątku. | Zakazu nie stosuje się „w związku z praktykowaniem kultu religijnego”. Obejmuje to także codzienne, nie tylko okazjonalne użycie nagłośnienia. Pozostałe wyjątki (imprezy sportowe, handlowe, rozrywkowe, komunikaty o bezpieczeństwie) zostają. | art. 1 pkt 2 projektu (art. 156 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska) |
| Brak przepisów przejściowych i szybkie wejście w życie | brak w druku | Ustawa wchodzi w życie po 14 dniach od ogłoszenia, bez przepisów przejściowych. Według deklarowanych skutków regulacji nowe zasady mają objąć również parafie, którym sądy wcześniej zakazały używania dzwonów. | art. 2 projektu; część II pkt [3] lit. e deklarowanych skutków regulacji |
Na plus
Parafie i inne wspólnoty religijne nie dostaną decyzji nakazującej ograniczenie hałasu z dzwonów i nagłośnienia.
dla: parafie i inne wspólnoty religijne · pewność 90%
Instalacje i systemy nagłaśniające dotyczące kultu religijnego trafiają na listę wyjątków, dla których organ nie wydaje decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu.
„nagłaśniających dotyczących kultu religijnego, dróg, linii kolejowych, linii tramwajowych,” (art. 1 pkt 1 projektu (art. 115a ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska))
Wolno będzie na co dzień używać nagłośnienia przy praktykach religijnych, na przykład do odtwarzania dzwonów albo nagłaśniania nabożeństw na zewnątrz, a nie tylko przy okazjonalnych uroczystościach.
dla: parafie, wspólnoty religijne i wierni · pewność 85%
Wyjątek od zakazu nagłaśniania na terenach publicznych obejmuje teraz całe „praktykowanie kultu religijnego”. Uzasadnienie wskazuje, że codzienne nagłaśnianie dziś nie mieści się w wyjątku.
„„2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się w związku z praktykowaniem kultu religijnego, do” (art. 1 pkt 2 projektu (art. 156 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska))
Według uzasadnienia parafie nie będą musiały ponosić kosztownych inwestycji wyciszających ani rezygnować z dzwonienia, na przykład pogrzebowego czy na Anioł Pański.
dla: parafie · pewność 60%
Uzasadnienie opisuje obecne inwestycje i ograniczenia podejmowane przez parafie. Zniesienie decyzji hałasowych usuwa prawny powód, żeby je podejmować. To twierdzenie projektodawcy o skutkach.
„Parafie podejmują wiele różnych działań w temacie hałasu. Są to zarówno kosztowne” (uzasadnienie, część o działaniach parafii)
Przepisy są neutralne wyznaniowo, więc z wyjątku skorzystają wszystkie wspólnoty religijne, nie tylko Kościół katolicki.
dla: wspólnoty religijne różnych wyznań · pewność 80%
Tekst przepisów mówi ogólnie o „kulcie religijnym” i nie wskazuje wyznania. Uzasadnienie przyznaje to wprost.
„Projektowane zmiany w przepisach nie precyzują o jaki kult religijny chodzi, nie pojawi” (art. 1 pkt 1 i 2 projektu; uzasadnienie)
Według deklarowanych skutków regulacji zmiana usunie rozbieżności w orzecznictwie dotyczącym dzwonów kościelnych.
dla: parafie, organy ochrony środowiska i sądy administracyjne · pewność 50%
Wyłączenie z ustawy zastąpi ocenę każdego przypadku z osobna. To twierdzenie projektodawcy. Nowe, niezdefiniowane pojęcie „praktykowania kultu religijnego” może jednak rodzić nowe spory.
„Brak zmiany stanu obecnego będzie skutkować dużymi rozbieżnościami w zakresie dopuszczalności” (część I pkt [1] deklarowanych skutków regulacji)
Na minus
Mieszkańcy, którym przeszkadza hałas z dzwonów lub nagłośnienia obiektu kultu, tracą drogę administracyjną do ograniczenia tego hałasu decyzją o dopuszczalnym poziomie hałasu.
dla: mieszkańcy okolic kościołów i innych obiektów kultu · pewność 85%
Organ ochrony środowiska nie będzie wydawał decyzji nawet wtedy, gdy pomiary wykażą przekroczenie norm. Projekt nie wprowadza żadnego innego sposobu ograniczenia tego hałasu.
„przedsiębiorcą, decyzji, o której mowa w ust. 1, nie wydaje się.”;” (art. 1 pkt 1 projektu (art. 115a ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska))
Projekt nie ustala żadnych limitów głośności, godzin (na przykład ciszy nocnej) ani częstotliwości dla nagłośnienia związanego z praktykami religijnymi na terenach publicznych.
dla: mieszkańcy miast i terenów zabudowanych, osoby wrażliwe na hałas · pewność 80%
Nowe brzmienie wyjątku dotyczy każdego praktykowania kultu i nie zawiera żadnych warunków ani ograniczeń.
„„2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się w związku z praktykowaniem kultu religijnego, do” (art. 1 pkt 2 projektu (art. 156 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska))
Według deklarowanych skutków regulacji może spaść wartość nieruchomości położonych blisko kościołów i pojawić się opór właścicieli.
dla: właściciele nieruchomości w pobliżu obiektów kultu · pewność 50%
Sam projektodawca wskazuje te skutki, choć zastrzega, że nie są pewne. Nie podaje żadnych szacunków kwotowych.
„Skutki te mogą polegać na spadku wartości nieruchomości zlokalizowanych w pobliżu kościołów, jednak” (część II pkt [4] i [5] deklarowanych skutków regulacji)
Pojęcie „praktykowania kultu religijnego” nie jest zdefiniowane, więc granice nowego wyjątku będą niejasne.
dla: organy ochrony środowiska, sądy, mieszkańcy i wspólnoty religijne · pewność 60%
Uzasadnienie przyznaje, że to pojęcie jest szersze niż obecne, ale nie wyjaśnia, co dokładnie obejmuje. Spory mogą się przenieść na wykładnię tego pojęcia.
„„2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się w związku z praktykowaniem kultu religijnego, do” (art. 1 pkt 2 projektu; uzasadnienie)
Brak przepisów przejściowych oznacza, że nie wiadomo, co stanie się z trwającymi postępowaniami i wydanymi już decyzjami. Deklarowany zamiar to objęcie zmianą także parafii, wobec których zapadły wyroki.
dla: mieszkańcy, którzy wygrali sprawy hałasowe, oraz organy prowadzące postępowania · pewność 60%
Projekt składa się tylko z 2 artykułów, a ustawa wchodzi w życie po 14 dniach. Według deklarowanych skutków regulacji projektodawca świadomie zrezygnował z przepisów przejściowych.
„wszystkie parafie, również te, które wyrokami sądów zostały zobowiązane do niekorzystania” (art. 2 projektu; część II pkt [3] lit. e deklarowanych skutków regulacji)
Wrzutki: zmiany innych ustaw
Projekt nie zmienia innych ustaw poza swoim głównym przedmiotem.
Koszty według OSR
W druku nie ma pełnej OSR, są tylko „Deklarowane skutki regulacji” (DSR). Według DSR projekt nie wpłynie na budżet państwa ani na budżety samorządów i nie dotyczy mikro, małych i średnich przedsiębiorców. DSR wskazuje, że w Polsce działa ponad 10 tys. parafii samego Kościoła katolickiego, więc spory i skutki gospodarcze mogą dotyczyć najwyżej nieco ponad tylu przypadków, głównie na początku obowiązywania przepisów. Jako możliwy skutek DSR podaje spadek wartości nieruchomości w pobliżu kościołów, z zastrzeżeniem, że nie jest to pewne. Brak szacunków kwotowych. Według opinii Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji projekt nie jest sprzeczny z prawem Unii Europejskiej (dyrektywa 2002/49/WE).
Czego nie wiadomo
- Nie jest jasne, czy sformułowanie „instalacji lub systemów nagłaśniających dotyczących kultu religijnego” obejmuje tradycyjne dzwony mechaniczne. Można je czytać jako „instalacje nagłaśniające” albo jako każdą „instalację” związaną z kultem. Uzasadnienie zakłada, że chodzi o dzwony.
- W druku nie ma informacji o innych środkach ochrony przed hałasem (na przykład cywilnoprawnych), które pozostaną mieszkańcom. Nie oceniam ich, bo wykraczają poza tekst druku.
- Nie wiadomo, jak nowe przepisy wpłyną na decyzje o dopuszczalnym poziomie hałasu, które są już ostateczne, i na postępowania w toku.
- Neutralność wyznaniowa przepisu oznacza, że wyjątek obejmie też na przykład nagłaśniane wezwania do modlitwy innych religii. Uzasadnienie przedstawia je jako zjawisko niepożądane. Nie da się z druku ustalić, czy projektodawcy to uwzględnili.
- Druk nie zawiera danych o liczbie skarg ani decyzji hałasowych wydanych wobec parafii. Uzasadnienie podaje tylko 3 przykładowe miejscowości.
Przebieg prac w Sejmie
- 2026-09-17 Projekt wpłynął do Sejmu
- 2026-09-24 Opinia organizacji samorządowej
- 2026-10-20 Skierowano do I czytania w komisjach (OSZ)
Źródła
Opublikował: Jakub Borawski (redaktor) · 06.11.2026, 08:45
Opracowanie przygotowane z pomocą modelu językowego i zatwierdzone przez redakcję. Cytaty zweryfikowane w tekście druku: 13/13. Opublikowano 2026-11-06 07:45 UTC. Jak to powstaje.