Zmiany › BILL · Sejm 10 kad., proces nr 2415 · wersja 1
Dzieci nie będą płacić za pobyt krewnych w domu pomocy społecznej
Projekt zwalnia z mocy ustawy osoby małoletnie (dzieci, wnuki) z obowiązku wnoszenia opłat za pobyt rodzica, dziadka lub innego wstępnego w domu pomocy społecznej.
Oficjalnie: Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej
Jednoznaczny przepis chroni majątek dzieci, w tym renty rodzinne, przed obciążeniem kosztami pobytu krewnych. Koszty dla gmin są według projektodawcy niewielkie, ale ich nie oszacowano. Bilans jest mniej korzystny dla gmin i dla innych krewnych, na których może przejść część opłaty.
Najmocniejszy plus
Dzieci i wnuki poniżej 18 lat nie będą musiały płacić za pobyt krewnego w domu pomocy społecznej (dla: małoletni zstępni mieszkańców domów pomocy społecznej)
Najmocniejszy minus
Gminy mogą ponieść wyższe koszty pobytu mieszkańców w domach pomocy społecznej (dla: gminy)
Co dorzucono do projektu
Projekt nie zmienia innych ustaw poza swoim przedmiotem.
W skrócie
Dziś za pobyt w domu pomocy społecznej płaci najpierw sam mieszkaniec. Potem płacą kolejno małżonek, zstępni (dzieci, wnuki), wstępni (rodzice, dziadkowie), a na końcu gmina. Według uzasadnienia obowiązek ten obejmuje także dzieci niepełnoletnie, na tych samych zasadach co dorosłych, na przykład gdy dziecko ma rentę rodzinną. Projekt dodaje do ustawy o pomocy społecznej jeden przepis: małoletni zstępni nie są obowiązani do wnoszenia opłaty. Zwolnienie działa z mocy prawa, więc nie trzeba już składać wniosku i liczyć na uznaniową decyzję o zwolnieniu. Według deklarowanych skutków regulacji koszty mogą ponieść gminy, ale projektodawca nie ma danych o liczbie takich przypadków.
Pełne opracowanie
Co się zmienia
| Temat | Było | Będzie | Podstawa |
|---|---|---|---|
| Wyłączenie małoletnich zstępnych z obowiązku opłat za dom pomocy społecznej | Według uzasadnienia art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej obejmuje obowiązkiem opłat zstępnych bez względu na wiek. Obowiązek małoletnich jest uregulowany tak samo jak obowiązek dorosłych. Zwolnienie było możliwe tylko na podstawie art. 64 i 64a, czyli w drodze uznaniowej decyzji. | Nowy art. 61 ust. 1a stanowi, że małoletni zstępni nie są obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej. Zwolnienie działa z mocy ustawy, bez decyzji i bez wniosku. | art. 1 pkt 1 projektu (dodawany art. 61 ust. 1a ustawy o pomocy społecznej) |
Na plus
Dzieci i wnuki poniżej 18 lat nie będą musiały płacić za pobyt krewnego w domu pomocy społecznej
dla: małoletni zstępni mieszkańców domów pomocy społecznej · pewność 95%
Przepis wprost wyłącza małoletnich zstępnych z kręgu osób zobowiązanych. Nie będzie można obciążyć ich długiem z tego tytułu.
„„1a. Małoletni zstępni nie są obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca” (art. 1 pkt 1 projektu (art. 61 ust. 1a ustawy o pomocy społecznej))
Renta rodzinna i inny majątek dziecka nie będą mogły iść na opłaty za dom pomocy społecznej krewnego
dla: małoletni pobierający rentę rodzinną lub mający własne dochody · pewność 80%
Według deklarowanych skutków regulacji dziś opłaty bywają pokrywane z renty rodzinnej dziecka. Po zmianie te środki zostaną przy dziecku.
„dziecko, jeśli posiada majątek (np. rentę rodzinną po zmarłej matce) może zostać” (art. 1 pkt 1 projektu; DSR, pkt [1])
Koniec z uznaniowością: ochrona nie zależy już od decyzji o zwolnieniu
dla: przedstawiciele ustawowi małoletnich zstępnych (rodzice, opiekunowie) · pewność 85%
Dziś można wnioskować o zwolnienie na podstawie art. 64 i 64a, ale według uzasadnienia są to decyzje uznaniowe. Nowy przepis daje zwolnienie z mocy ustawy, więc nie trzeba prowadzić postępowania o zwolnienie.
„regulują problematykę zwolnienia opłat za pobyt, gdyż decyzję te mają charakter uznaniowy i” (art. 1 pkt 1 projektu; uzasadnienie, część o art. 64 i 64a)
Na minus
Gminy mogą ponieść wyższe koszty pobytu mieszkańców w domach pomocy społecznej
dla: gminy · pewność 75%
Jeśli nie będzie można obciążyć małoletniego zstępnego, a inni zobowiązani nie zapłacą, różnicę pokryje gmina, która skierowała osobę do domu. Deklarowane skutki regulacji przyznają to wprost, ale nie podają żadnych kwot.
„Projekt zakłada możliwe skutki finansowe dla jednostek samorządu terytorialnego,” (art. 1 pkt 1 projektu; DSR, pkt [6] i [7])
Udział w opłacie przypadający dotąd na dziecko może przejść na innych krewnych
dla: dorośli zstępni oraz wstępni mieszkańca domu pomocy społecznej · pewność 55%
Ustawa ustala kolejność zobowiązanych: małżonek, zstępni, wstępni, gmina. Gdy małoletni wypada z tego kręgu, część opłaty może przypaść pozostałym krewnym. Druk nie analizuje tego skutku. To wnioskowanie z opisu w uzasadnieniu.
„zobowiązanie to obciąża kolejno małżonka, zstępnych, wstępnych a w ostatniej kolejności” (art. 1 pkt 1 projektu w związku z art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (opis w uzasadnieniu))
Brak przepisów przejściowych dla opłat już ustalonych wobec małoletnich
dla: ośrodki pomocy społecznej i rodziny małoletnich, wobec których wydano już decyzje · pewność 60%
Projekt zawiera tylko przepis o wejściu w życie. Nie rozstrzyga, co z decyzjami już wydanymi wobec małoletnich i z zaległościami sprzed wejścia w życie. To może rodzić spory przy stosowaniu prawa.
„Art. 2. Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.” (art. 2 projektu)
Wrzutki: zmiany innych ustaw
Projekt nie zmienia innych ustaw poza swoim głównym przedmiotem.
Koszty według OSR
Druk zawiera deklarowane skutki regulacji (DSR), bez żadnych kwot. Według DSR projekt nie ma skutków dla budżetu państwa. Możliwe są koszty dla gmin, gdy zamiast małoletnich zstępnych to one będą pokrywać opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Projektodawca nie uzyskał danych statystycznych i ocenia, że to „sytuacje jednostkowe”. Według DSR samorządy muszą skorygować budżety na 2026 rok. Brak wpływu na gospodarkę i przedsiębiorców.
Czego nie wiadomo
- Projekt nie ma przepisów przejściowych. Nie wiadomo, czy decyzje o opłatach wydane wcześniej wobec małoletnich wygasną z mocy prawa, czy trzeba będzie je uchylać lub zmieniać. Nie wiadomo też, co z zaległościami powstałymi przed wejściem ustawy w życie.
- Nie wiadomo, czy obowiązek może powstać w dniu, w którym zstępny skończy 18 lat. Druk tego nie rozstrzyga.
- Zmiana obejmuje tylko małoletnich zstępnych. Nie zmienia sytuacji, gdy mieszkańcem domu jest sam małoletni i opłatę wnosi przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka (art. 61 ust. 1 pkt 1).
- Według deklarowanych skutków regulacji brak danych o liczbie takich przypadków. Skala kosztów dla gmin jest więc nieznana.
- Strony 12–14 (opinie Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji o zgodności z prawem Unii Europejskiej) to skan OCR i mają błędy w tekście. Nie wpływa to na treść przepisów.
Przebieg prac w Sejmie
- 2026-03-26 Projekt wpłynął do Sejmu
- 2026-04-02 Opinia organizacji samorządowej
- 2026-04-27 Skierowano do I czytania w komisjach (PSR)
- 2026-10-07 I czytanie w komisjach
- 2026-10-07 Praca w komisjach po I czytaniu
Źródła
Opublikował: Jakub Borawski (redaktor) · 06.11.2026, 08:45
Opracowanie przygotowane z pomocą modelu językowego i zatwierdzone przez redakcję. Cytaty zweryfikowane w tekście druku: 7/7. Opublikowano 2026-11-06 07:45 UTC. Jak to powstaje.