Zmiany › BILL · Sejm 10 kad., proces nr 3267 · wersja 1
800+ bez corocznego wniosku i prawo do świadczenia dla osób z bieżącą pieczą nad dzieckiem
ZUS będzie sam przedłużał 800+ na kolejny rok osobom, które mają je przyznane na 31 maja, a świadczenie dostaną też osoby, którym sąd powierzył bieżącą pieczę nad dzieckiem.
Oficjalnie: Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Dla milionów rodzin to realne uproszczenie, a osoby z bieżącą pieczą przestaną walczyć o 800+ w sądach. Bilans jest gorszy dla rodziców, którzy tracą prawo przy bieżącej pieczy, dla ochrony prywatności (10-letnie przechowywanie danych u pośredników, uwagi UODO odrzucone) i dla przejrzystości wydatków (zakupy ZUS bez Prawa zamówień publicznych).
Najmocniejszy plus
Rodziny, które już pobierają 800+, nie będą musiały co roku składać wniosku (dla: rodzice i opiekunowie mający przyznane 800+ na 31 maja (według OSR ok. 4,5 mln rodzin))
Najmocniejszy minus
Rodzice tracą prawo do 800+, gdy sąd powierzy bieżącą pieczę innej osobie (dla: rodzice dzieci, nad którymi bieżącą pieczę sprawuje inna osoba wskazana przez sąd)
Co dorzucono do projektu
W skrócie
Dziś rodzice muszą co roku składać nowy wniosek o 800+. Po zmianie ZUS z urzędu ustali prawo do świadczenia na kolejny okres każdemu, kto ma je przyznane na dane dziecko na dzień 31 maja. Wniosek złożą tylko osoby, które ubiegają się o świadczenie na dziecko po raz pierwszy. Nowy mechanizm ma działać pierwszy raz w okresie od 1 czerwca 2027 r. Projekt dopisuje też do uprawnionych osoby, którym sąd powierzył bieżącą pieczę nad dzieckiem. Dziś ZUS im odmawia i wygrywają dopiero w sądzie. Poza tym banki i inni pośrednicy będą mogli przechowywać dane z wniosków do 10 lat, a ZUS przy zamówieniach informatycznych na potrzeby tej zmiany nie będzie stosował Prawa zamówień publicznych.
Pełne opracowanie
Co się zmienia
| Temat | Było | Będzie | Podstawa |
|---|---|---|---|
| Automatyczne przedłużanie 800+ na kolejny okres | Według uzasadnienia rodzice i inne osoby uprawnione muszą co roku składać wniosek o świadczenie na kolejny okres świadczeniowy (od 1 czerwca do 31 maja). | ZUS z urzędu ustali prawo do świadczenia i będzie je wypłacał na kolejny okres osobom, które na 31 maja danego roku mają przyznane świadczenie na dane dziecko. Wniosek złożą tylko ci, którym prawa nie przedłużono w tym trybie. | art. 1 pkt 4 lit. a projektu (art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci) |
| Od kiedy przysługuje świadczenie | brak w druku | Przy przedłużeniu z urzędu prawo przysługuje od początku okresu świadczeniowego do jego końca. Przy wniosku prawo przysługuje od miesiąca wpływu wniosku, ale nie wcześniej niż od urodzenia dziecka, objęcia opieką, powierzenia przez sąd bieżącej pieczy, przysposobienia lub umieszczenia w pieczy zastępczej albo w domu pomocy społecznej. | art. 1 pkt 9 lit. a projektu (art. 18 ust. 2 ustawy zmienianej) |
| Wniosek osoby objętej automatycznym przedłużeniem | brak w druku | Jeśli osoba, której prawo ZUS przedłuża z urzędu, mimo to złoży wniosek, ZUS zostawi ten wniosek bez rozpatrzenia. | art. 1 pkt 10 projektu (art. 19 ust. 3a ustawy zmienianej) |
| Informacja o przyznaniu świadczenia | Według uzasadnienia wnioskodawca dostaje informację o przyznaniu świadczenia na swoim profilu PUE/eZUS. | Informację na profilu w ZUS dostaną także osoby, którym prawo przedłużono z urzędu. ZUS może dodatkowo wysłać informację albo powiadomienie na adres e-mail lub numer telefonu podany we wniosku. | art. 1 pkt 5 projektu (art. 13a ust. 2 ustawy zmienianej) |
| Świadczenie dla osoby, której sąd powierzył bieżącą pieczę nad dzieckiem | Według uzasadnienia ustawa nie wymienia tych osób wśród uprawnionych. ZUS im odmawia, a prawo do świadczenia przyznają im dopiero sądy po odwołaniu. | Osoba, której na podstawie orzeczenia sądu powierzono bieżącą pieczę nad dzieckiem, staje się uprawniona do 800+. Ustawa traktuje ją podobnie jak opiekuna prawnego: we wnioskach, w terminach, przy śmierci uprawnionego i przy zbiegu praw. | art. 1 pkt 1, 2, 4 lit. b i c, pkt 6–9, 13 i 14 projektu (art. 2 pkt 5, art. 4 ust. 2 pkt 3c, art. 13, 14, 14a, 17, 18, 22 i 25 ustawy zmienianej) |
| Wyłączność prawa przy bieżącej pieczy | brak w druku | Na dziecko, nad którym bieżącą pieczę sprawuje osoba wskazana przez sąd, świadczenie przysługuje wyłącznie tej osobie. | art. 1 pkt 3 projektu (art. 5a ust. 3 ustawy zmienianej) |
| Spór o to, kto opiekuje się dzieckiem | brak w druku | Jeśli o świadczenie na to samo dziecko wystąpi druga osoba, także po przedłużeniu prawa z urzędu, ZUS ustala, kto faktycznie sprawuje opiekę. W tym celu może zlecić rodzinny wywiad środowiskowy. Zasady zbiegu praw obejmą też osoby z bieżącą pieczą. | art. 1 pkt 13 projektu (art. 22 ustawy zmienianej) |
| Przechowywanie danych z wniosków przez pośredników | Według opinii Urzędu Ochrony Danych Osobowych zamieszczonej w druku banki, kasy oszczędnościowo-kredytowe, minister i inni pośrednicy usuwają dane z wniosków niezwłocznie po tym, jak ZUS potwierdzi złożenie wniosku. | Banki krajowe, kasy oszczędnościowo-kredytowe, minister właściwy do spraw rodziny i inni dostawcy systemów mogą przechowywać dane z wniosków i załączników, żeby je złożyć i rozpatrywać reklamacje. Okres przechowywania wynosi najwyżej 10 lat od złożenia wniosku. Potem dane trzeba niezwłocznie usunąć. | art. 1 pkt 4 lit. d i e projektu (art. 13 ust. 21 i 21a ustawy zmienianej) |
| Finansowanie obsługi świadczeń wypłacanych przez powiaty | brak w druku; uzasadnienie nazywa nowy przepis uszczegółowieniem | Powiaty wypłacają świadczenie w formie rzeczowej lub opłacania usług na rzecz opiekuna wskazanego przez władze kraju pochodzenia. Koszty obsługi tych świadczeń pokryje dotacja celowa przekazywana przez wojewodę. | art. 1 pkt 15 lit. a projektu (art. 29 ust. 4a ustawy zmienianej) |
| Uchylenie części przepisów o terminach i trybie | brak w druku (treść art. 21 ust. 3–6 i art. 29 ust. 7 nie jest przytoczona) | Uchyla się art. 21 ust. 3–6 i art. 29 ust. 7 ustawy zmienianej. Uzasadnienie nie wyjaśnia, czego dotyczyły. | art. 1 pkt 12 i pkt 15 lit. b projektu |
| Zamówienia ZUS bez Prawa zamówień publicznych | ZUS musiałby kupować usługi i dostawy informatyczne na zasadach ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych. | Do zamówień ZUS na dostosowanie systemów do nowelizacji nie stosuje się Prawa zamówień publicznych. ZUS ma tylko w ciągu 7 dni opublikować w Biuletynie Zamówień Publicznych informację o udzielonym zamówieniu: z kim zawarł umowę, za jaką cenę i dlaczego bez przetargu. | art. 2 projektu |
| Doprecyzowanie przepisów o opiekunie tymczasowym i opiekunie wskazanym przez władze kraju pochodzenia | Według uzasadnienia w niektórych przepisach brakowało tych osób, co powodowało nieścisłości. | Te osoby wpisano do definicji dziecka, do informacji we wniosku oraz do przepisów o przyznaniu świadczenia po śmierci osoby uprawnionej. | art. 1 pkt 1, pkt 6 lit. a i pkt 9 lit. c projektu (art. 2 pkt 5, art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. ha, art. 18 ust. 2b i 2c ustawy zmienianej) |
Na plus
Rodziny, które już pobierają 800+, nie będą musiały co roku składać wniosku
dla: rodzice i opiekunowie mający przyznane 800+ na 31 maja (według OSR ok. 4,5 mln rodzin) · pewność 95%
Prawo do świadczenia na kolejny okres ZUS ustali z urzędu. Według OSR rodziny nie będą już musiały corocznie składać wniosku.
„mowa w art. 4 ust. 2, którym na dzień 31 maja danego roku zostało przyznane” (art. 1 pkt 4 lit. a projektu (art. 13 ust. 1 ustawy zmienianej))
Świadczenie będzie płynęło bez przerwy na przełomie okresów
dla: rodziny pobierające 800+ · pewność 80%
Przy przedłużeniu z urzędu prawo przysługuje od pierwszego dnia nowego okresu. Nie grozi więc przerwa, gdy ktoś spóźni się z wnioskiem.
„początku okresu, o którym mowa w ust. 1, do końca tego okresu – w przypadku” (art. 1 pkt 9 lit. a projektu (art. 18 ust. 2 pkt 1 ustawy zmienianej))
Osoby, którym sąd powierzył bieżącą pieczę nad dzieckiem, dostaną 800+ bez sporu z ZUS
dla: osoby sprawujące bieżącą pieczę nad dzieckiem na podstawie orzeczenia sądu (np. dziadkowie, krewni) · pewność 95%
Ustawa wprost dopisze je do uprawnionych. Według uzasadnienia dziś ZUS im odmawia i muszą odwoływać się do sądu.
„osobie, której powierzono sprawowanie bieżącej pieczy nad dzieckiem na podstawie” (art. 1 pkt 2 projektu (art. 4 ust. 2 pkt 3c ustawy zmienianej))
Osoby z bieżącą pieczą skorzystają z tych samych zabezpieczeń co opiekunowie prawni
dla: osoby sprawujące bieżącą pieczę i ich rodziny · pewność 85%
Mają 3 miesiące od powierzenia pieczy na złożenie wniosku z wyrównaniem. Dotyczą ich też przepisy na wypadek śmierci osoby uprawnionej, m.in. świadczenie pobrane po śmierci nie jest uznawane za nienależne.
„dziecka opieką, przysposobienia dziecka, powierzenia sprawowania bieżącej pieczy” (art. 1 pkt 9 lit. b i c oraz pkt 14 projektu (art. 18 ust. 2a–2c, art. 25 ust. 2a ustawy zmienianej))
Mniej spraw w sądach i mniej odwołań od decyzji ZUS
dla: sądy administracyjne i ZUS · pewność 65%
Według OSR osoby z bieżącą pieczą i tak powszechnie wygrywają przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi. Wpisanie ich do ustawy powinno ograniczyć liczbę takich spraw.
„administracyjnych, osoby te powszechnie uzyskują świadczenia wychowawcze – jest to od lat korzystna linia” (art. 1 pkt 2 projektu; OSR pkt 1)
Możliwe powiadomienie e-mailem lub SMS-em o przyznaniu świadczenia
dla: rodziny pobierające 800+, w tym te z przedłużeniem z urzędu · pewność 70%
Oprócz informacji na profilu w ZUS przepis pozwala wysłać informację na e-mail lub telefon podany we wniosku. Łatwiej wtedy zauważyć przedłużenie.
„na wskazany we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego adres poczty elektronicznej lub numer telefonu.” (art. 1 pkt 5 projektu (art. 13a ust. 2 ustawy zmienianej))
Dostęp do historii wniosków i łatwiejsze reklamacje
dla: osoby składające wnioski przez bankowość elektroniczną, Emp@tię lub inne systemy · pewność 60%
Pośrednicy będą mogli przechowywać dane z wniosków, żeby rozpatrywać reklamacje. Według uzasadnienia użytkownicy zyskają dostęp do historii złożonych wniosków. Przepis jednak tylko na to pozwala, a nie nakazuje.
„przechowywać dane objęte treścią wniosków i załączników do wniosków w celu” (art. 1 pkt 4 lit. d projektu (art. 13 ust. 21 ustawy zmienianej))
Mniejsze obciążenie infolinii i obsługi klienta
dla: pracownicy ZUS, banki i systemy ministerstwa · pewność 55%
Według OSR zmiana zmniejszy obciążenie obsługi klienta, infolinii i systemów przyjmujących wnioski. To twierdzenie projektodawcy, bez liczb.
„telefoniczną, ZUS, przez wyeliminowanie konieczności wsparcia klienta w procesie składania” (OSR pkt 6)
Jasne źródło pieniędzy na obsługę świadczeń wypłacanych przez powiaty
dla: powiaty · pewność 75%
Koszty obsługi świadczeń w formie rzeczowej lub opłacania usług pokryje dotacja celowa od wojewody.
„z przekazywanej przez wojewodę dotacji celowej na realizację świadczenia” (art. 1 pkt 15 lit. a projektu (art. 29 ust. 4a ustawy zmienianej))
Na minus
Rodzice tracą prawo do 800+, gdy sąd powierzy bieżącą pieczę innej osobie
dla: rodzice dzieci, nad którymi bieżącą pieczę sprawuje inna osoba wskazana przez sąd · pewność 85%
Świadczenie na takie dziecko przysługuje wyłącznie osobie sprawującej pieczę. Rodzic nie może go pobierać, nawet jeśli nadal częściowo łoży na dziecko.
„świadczenie wychowawcze przysługuje wyłącznie tej osobie.” (art. 1 pkt 3 projektu (art. 5a ust. 3 ustawy zmienianej))
Dane z wniosków, także o dzieciach, mogą leżeć u banków i innych pośredników nawet 10 lat
dla: osoby składające wnioski przez banki, kasy oszczędnościowo-kredytowe i inne systemy · pewność 75%
Według opinii UODO dziś pośrednicy usuwają dane niezwłocznie po potwierdzeniu złożenia wniosku. Projekt pozwala trzymać je do 10 lat. UODO pytał, dlaczego taki okres, a jego uwag nie uwzględniono. W odpowiedzi na uwagi ING ministerstwo pisało, że rola banku kończy się z chwilą przekazania wniosku do ZUS.
„przechowują dane objęte treścią wniosków i załączników do wniosków przez okres” (art. 1 pkt 4 lit. d i e projektu (art. 13 ust. 21 i 21a ustawy zmienianej); raport z konsultacji, załączniki nr 1 i 3)
Automatyczne przedłużanie nie ma w ustawie opisanych gwarancji ochrony danych
dla: wszystkie osoby pobierające 800+ · pewność 55%
UODO uznał przepis o przedłużaniu z urzędu za blankietowy. Wskazał, że nie przeprowadzono oceny skutków dla ochrony danych. Rząd odpowiada, że to nie jest automatyczne podejmowanie decyzji w rozumieniu RODO i że gwarancje daje obowiązujący już art. 14 ust. 10 ustawy.
„norma ma charakter blankietowy, nie zawiera rozwiązań” (art. 1 pkt 4 lit. a projektu; raport z konsultacji, załącznik nr 3)
Większe ryzyko zwrotu nadpłaty, gdy rodzina zapomni zgłosić zmianę
dla: rodziny, których sytuacja się zmieniła (np. wyjazd za granicę, zmiana opieki) · pewność 60%
Przedłużenie z urzędu opiera się na danych z poprzedniego roku. Obowiązek zgłaszania zmian zostaje. Kto o nim zapomni, może dostać świadczenie nienależnie i będzie musiał je oddać. Sama OSR wymienia ograniczanie ryzyka nadpłat jako zadanie systemu.
„Niezależnie od powyższego niezmiennie będzie obowiązywać zasada obowiązku powiadomienia” (art. 1 pkt 4 lit. a i pkt 11 projektu (art. 13 ust. 1, art. 20 ust. 5 ustawy zmienianej); uzasadnienie; OSR pkt 6)
Nowy wniosek osoby z przedłużeniem z urzędu nie zostanie rozpatrzony
dla: rodziny pobierające 800+, które chcą zaktualizować dane nowym wnioskiem · pewność 55%
ZUS zostawi taki wniosek bez rozpatrzenia. Z przepisów nie wynika, jak zaktualizować dane inaczej niż przez zgłoszenie zmiany. OSR opisuje natomiast porównywanie zdublowanego wniosku z wnioskiem klienta, co nie zgadza się z tym przepisem.
„Zakład Ubezpieczeń Społecznych pozostawia taki wniosek bez rozpatrzenia.” (art. 1 pkt 10 projektu (art. 19 ust. 3a ustawy zmienianej))
Zakupy informatyczne ZUS bez przetargu i bez kontroli Krajowej Izby Odwoławczej
dla: podatnicy i firmy informatyczne zainteresowane zamówieniami ZUS · pewność 80%
Zamówienia na dostosowanie systemów zostają w całości wyłączone z Prawa zamówień publicznych. Nie ma limitu kwoty ani terminu. Zostaje tylko obowiązek publikacji informacji po fakcie. Uzasadnienie wprost mówi, że chodzi o uniknięcie odwołań do Krajowej Izby Odwoławczej.
„okoliczności faktyczne uzasadniające udzielenie zamówienia bez zastosowania przepisów” (art. 2 projektu)
Koszt ok. 8 mln zł na start i ok. 1 mln zł rocznie, bez oszczędności w ZUS
dla: budżet państwa · pewność 80%
Według OSR dostosowanie systemów ZUS kosztuje ok. 8,07 mln zł, a serwis ok. 80 tys. zł miesięcznie. Według tej samej OSR zmiana nie zmniejszy kosztów obsługi świadczenia po stronie ZUS.
„Zmiana przepisów ustawowych będzie korzystna dla klientów, natomiast nie spowoduje” (OSR pkt 6)
Wrzutki: zmiany innych ustaw
Przepisy, które zmieniają inne ustawy niż główny przedmiot projektu. Oznaczenie mówi, jak zmiana ma się do tematu projektu.
ustawa z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych
powiązana · pewność 60%
Projekt nie zmienia tekstu tej ustawy. Wyłącza jednak jej stosowanie do zamówień ZUS na usługi i dostawy potrzebne do dostosowania systemów do nowelizacji. W zamian ZUS ma w ciągu 7 dni opublikować w Biuletynie Zamówień Publicznych informację o udzielonym zamówieniu.
Wyłączenie dotyczy wyłącznie systemów potrzebnych do automatycznego przedłużania 800+, więc służy wdrożeniu głównej zmiany. Formalnie to odstępstwo od innej ustawy, a nie jej nowelizacja. Jest szerokie, bo nie ma limitu kwoty ani terminu.
„sposobem uniknięcia tego ryzyka jest zawarcie w projektowanej ustawie wyłączenia stosowania” (art. 2 projektu)
Koszty według OSR
Według OSR jednorazowy koszt dostosowania systemów ZUS to ok. 8,07 mln zł (system KSI 7 339 634,50 zł, PUE/eZUS 732 040,12 zł). Serwis kosztuje ok. 80 106,72 zł miesięcznie. W tabeli wydatki budżetu państwa wynoszą 8,1 mln zł w pierwszym roku i ok. 1 mln zł w kolejnych latach, łącznie 17,1 mln zł w 10 lat. Dochody wynoszą 0. Pieniądze pochodzą z budżetu państwa (część 73 – ZUS), w ramach zaplanowanych już kosztów obsługi świadczenia. OSR twierdzi, że wydatki sektora finansów publicznych nie wzrosną, ale koszty obsługi w ZUS też się nie zmniejszą. Według OSR objęcie świadczeniem osób z bieżącą pieczą nic nie kosztuje, bo te osoby już dziś dostają 800+ jako piecza zastępcza albo po odwołaniu. Nowy art. 29 ust. 4a także nie ma powodować nowych wydatków. Zmiana dotyczy ok. 4,5 mln rodzin.
Czego nie wiadomo
- W druku nie ma treści uchylanych art. 21 ust. 3–6 i art. 29 ust. 7 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Uzasadnienie tych uchyleń nie wyjaśnia. Nie da się ocenić, co znika, np. terminy przyjmowania wniosków albo inne zasady.
- Treść obecnego art. 13 ust. 21 znana jest tylko z opinii UODO, a ta dotyczyła wcześniejszej wersji projektu (10 lat tylko dla systemu ministra). Wersja w druku obejmuje też banki i kasy oszczędnościowo-kredytowe.
- Uzasadnienie mówi o 10-letnim przechowywaniu danych w systemie ministra właściwego do spraw rodziny. Przepis obejmuje także banki, kasy oszczędnościowo-kredytowe i innych dostawców systemów.
- Nie wiadomo, jak osoba z przedłużeniem z urzędu ma zaktualizować dane, skoro jej nowy wniosek zostanie bez rozpatrzenia. OSR mówi o „możliwości modyfikacji danych”, ale przepisy tego trybu nie opisują.
- Uwagi ZUS w raporcie są oznaczone jako „uzgodnione”. Część z nich nie trafiła do tekstu, np. art. 21a o wycofaniu wniosku, art. 13a ust. 2a i 2b, wymóg „prawomocnego” orzeczenia i „ostatni miesiąc okresu” zamiast „31 maja”.
- Przepisy o bieżącej pieczy wchodzą w życie po 14 dniach. Nowe brzmienie art. 22 (zbieg praw, także dla bieżącej pieczy) wchodzi jednak 1 lutego 2027 r. i według art. 3 ma zastosowanie od okresu rozpoczynającego się 1 czerwca 2027 r. Nie jest jasne, jak do tego czasu rozstrzygać zbieg praw z udziałem osób z bieżącą pieczą.
- Tabela skutków finansowych w OSR jest nieczytelna po konwersji, a pole „ceny stałe z …… r.” jest puste. Suma 17,1 mln zł pozwala przyjąć 8,1 mln zł w roku 0 i po ok. 1 mln zł w kolejnych latach, ale to rekonstrukcja.
- Brak danych, ile osób sprawuje bieżącą pieczę z orzeczenia sądu, i ilu rodziców straci przez art. 5a ust. 3 możliwość pobierania świadczenia.
Przebieg prac w Sejmie
- 2026-10-21 Projekt wpłynął do Sejmu
- 2026-10-23 Skierowano do I czytania w komisjach (DER)(PSR)
Źródła
Opublikował: Jakub Borawski (redaktor) · 06.11.2026, 01:50
Opracowanie przygotowane z pomocą modelu językowego i zatwierdzone przez redakcję. Cytaty zweryfikowane w tekście druku: 29/29. Opublikowano 2026-11-06 00:50 UTC. Jak to powstaje.